Liberaal Yilmaz wordt nieuwe premier Turkije

ISTANBUL, 17 JUNI. Ex-minister van buitenlandsezaken Meshud Yilmaz wordt de nieuwe premier van Turkije, nadat hij zaterdag op het derde congres van de regerende Moederlandpartij bij de verkiezing voor het voorzitterschap de huidige premier Yildirim Akbulut (59) in de tweede ronde met 631 tegen 523 stemmen had verslagen.

Een derde kandidaat, Hasan Celal Guzel, die in de eerste ronde slechts 20 stemmen had gekregen, heeft zondag de partij verlaten. Akbulut diende gisteren het ontslag van zin regering in, dat door president Ozal werd aanvaard. Ozal vroeg hem aan te blijven totdat de nieuwe regering is gevormd. Yilmaz (44) had tijdens het congres betoogd dat Akbulut de regering had “verziekt”. Akbulut, een kleurloze maar dienstbare figuur, het type van de provinciale advocaat, werd in november 1987 door Ozal voor het partijvoorzitterschap en daarmee verbonden premierschap voorgedragen nadat laatstgenoemde zich door ht parlement tot president van de republiek had laten kiezen. Sindsdien gold hij als Ozals trouwe paladijn, om niet te zeggen stroman. Alle belangrijke beslissingen werden door Ozal genomen. Yilmaz daarentegen was begin vorig jaar als minister van buitenlandse zaken afgetreden omdat hij zich ernstig gepasseerd voelde bij de uitoefening van zijn ambt. Zo werd het beleid aangaande de honderdduizenden Turkse vluchtelingen uit Bulgarije, voor wie eerst de grens wagenwijd werd opengesteld n daarna weer gesloten, geheel door Ozal uitgestippeld. Sinds zijn aftreden heeft Yilmaz gewerkt aan de versterking van zijn positie binnen de partij, en hij kwam daarin gaandeweg bovendrijven als leider van de liberale vleugel. Sinds haar oprichting in 1983, in de nadagen van de militaire dictatuur van generaal Evren, bestond de partij uit vier 'bloedgroepen'. De religieus-fundamentalistische gold als de machtigste en de, zelf neutrale, Akbulut heeft dit weekeinde openlijk naar deze stemmen gedongen door te betogen dat hij als regeringsleider alles zou doen om de Aya Sofia, onder Ataturk tot museum gemaakt, weer moskee te doen worden. In de Middeleeuwen was dit de Byzantijnse hoofdkerk. Wat dit betreft kan Akbuluts nederlaag de betrekkingen met buurland Griekenland alleen maar ten goede komen. Yilmaz van zijn kant kreeg, hoewel liberaal, de steun van de ultra-nationalistische bloedgroep binnen de partij. President Ozal sprak zich deze keer niet openlijk over zin voorkeur uit, maar dat deed des te meer - ten gunste van Yilmaz - diens echtgenote Semra, die twee maanden tevoren als voorzitter van de afdeling Istanbul werd gekozen. Het is duidelijk dat Ozal binnen de door hem opgerichte partij een verdeel-en-heers politiek speelt waarbij deze keer de fundamentalisten hebben moeten inleveren. Te verwachten valt echter dat hij zich de komende maanden wat meer van de partij zal distantieren en de vaderlijke rol boven de partijen zal gaan spele die de grondwet van hem verlangt. De Moederlandpartij is namelijk volgens een opinie-onderzoek gezakt tot de vierde positie, met nog maar 15 procent van de stemmen. Zij lijkt geen enkele kans meer te hebben op een behoorlijk resultaat bij de parlementsverkiezingen die volgend jaar moeten worden gehouden, ook al zal Yilmaz proberen haar wat op te krikken met een fris, ondernemend en ook Europees imago. Deze in West-Duitsland (Keulen) gevormde politicus geldt als correct, integer maar wat humoloos. Over hem zullen minder grappen ontstaan dan over zijn voorganger, die in dit opzicht geschiedenis heeft gemaakt. “Kent u de laatste grap over Akbulut?” vraagt de Ankarase taxichauffeur. “Ik ben zelf Akbulut”, zegt de passagier achterin. “O, dat is helemaal geen probleem”, zegt de taxichauffeur, “dan zal ik het langzaam vertellen”.