Major: Londen in Europa niet aan de zijlijn

LONDEN, 15 JUNI. “Mokken aan de zijlijn” is niet de rol die Groot-Brittannie moet spelen bij de besprekingen over de eenwording van Europa. Maar evenmin hoeven de Britten akkoord te gaan met gedwongen eenvormigheid.

Dat zei de Britse premier John Major gisteren in een toespraak tot Conservatieven in Wales, aan eind van een week waarin zijn partij onderling geruzied had over de wenselijke uitkomst van besprekingen over verdergaande Europese integratie. Major gaf aan dat hij van plan is het intergouvernementele debat over de plannen voor een gezamenlijke Europese munt - een plan waar de Britse regering tegen is - nog dit jaar tot een afronding te brengen. Politieke waarnemers leiden daaruit af dat het uitschrijven van iezingen daarmee is opgeschoven tot volgend jaar. De regering zou zich immers niet kunnen permitteren haar aandacht over twee zulke belangrijke onderwerpen als monetaire integratie en een herverkiezing te verdelen, is de redenering.

De strekking van de toespraak in Wales was door Major's directe omgeving breeduit en lang tevoren aangekondigd als de gelegenheid waarbij de partijleider de ruzieende Conservatieven eens zou laten zien, wie nu eigenlijk de baas is. De schaduw van Majors voorgangeargaret Thatcher, is echter met de toespraak van gisterenmiddag niet verbannen. Iedereen weet dat zij fel gekant is tegen plannen voor een centrale bank, een gemeenschappelijke munt en centralisatie van bevoegdheden in Brussel in plaats van in het “soevereine”

Londen. Uit haar naam spraken de afgelopen week de anti-federalistische Brugge-groep (waarvan zij ere-voorzitter is) en oud-medestander en ex-minister van handel, Nicholas Ridley, waarschuwende woorden aan het adres van Major. n Walters, Thatchers voormalige economische adviseur, deed daar donderdag nog eens een schepje bovenop door te voorspellen dat Major en de zijnen de verkiezingen gaan verliezen, omdat ze zo dom geweest zijn het pond sterling onder te brengen in het Europese systeem van wisselkoersen, het EMS. Die stap, tegen de zin van Thatcher gezet, had ervoor gezorgd, zei Sir Alan, dat de rentetarieven nu veel te lang hoog moesten blijven om de afgesproken koers van pond niet in gevaar te brengen.

Labour heeft in de gegeven omstandigheden niet veel meer te doen dan steeds maar op de verdeeldheid bij de Conservatieven te wijzen en te suggereren dat John Major zelf niet weet wat hij nu eigenlijk wil. “Hij heeft zichzelf nauwelijks onder controle, laat staan het land”, zei de 'Labourcampagneleider met het oog op verkiezingen-wie-weet-wanneer' vlak voor Majors toespraak. Paddy Ashdown spaarde zijn kritiek op to de toespraak, maar beschuldigde de premier toen opnieuw van besluiteloosheid. Hij noemde de speech “a magical mystery tour - we worden uitgenodigd om met zijn allen een koers in te slaan, die niet in kaart is gebracht, niet leidt tot een bestemming en waarvan de premier niet bereid is ons te vertellen waarheen hij leidt.” Die kritiek vooral is dodelijk effectief: waar Labour alleen maar afkamt wat Major doet, smeekt Ashdown de premier voortdurend pathetisch om “alstublieft, leiderschap in deze voor Groot Brittannie zo cr)ciale momenten.”

De beste hoop die de Tories hebben, is dat de economie eindelijk tekenen gaat vertonen van herstel. Zowel Major als minister van financien Lamont juichten gisteren nadrukkelijk over het nieuwste inflatiecijfer: gedaald tot 5,8 procent in mei. Major liet eerder al weten dat Thatchers guru, Alan Walters, er met zijn kritiek op het EMS niets van had begrepen. Dank zij de discipline van het lidmaatschap van het EMS was de inflatie nu dalende en had de ministan financien vijf maal achtereen de rente kunnen verlagen. De nieuwste daling in het inflatiecijfer had overigens geen renteverlaging tot gevolg, maar die zal “later dit jaar” volgen, zo beloofde minister Lamont.