Hoop op Jeltsin

DE COMMUNISTISCHE ideologie en de communistische partij zijn de belangrijkste slachtoffers van de presidentsverkiezingen in Rusland. De Leningraders hebben besloten weer in St. Petersburg te willen wonen en hebben daarmee ook de heiligste ikoon van het communisme in een hoek gegooid, en niet alleen de orthodoxe partijkandidaten maar ook de gematigd hervormingsgezinde communisten, Ryzjkov en Bakatin, hebben tegen Boris Jeltsin een zware nederlaag geleden.

De vernedering van de partij en haar ideologie kan dienen als signaal in de richting van Gorbatsjov: het alleenbeslissingsrecht van de partij is ook hier, in de grootste en belangrijkste Sovjet-republiek, een zaak van het verleden en zelfs haar medebeslissingsrecht is ernstig gecompromitteerd. De verkiezingen van woensdag maken duidelijk dat Gorbatsjov er verstandig aan zou doen de partij aan haar lot over te laten en zich te concentreren op de versterking van de rol van de staat.

Voor Boris Jeltsin is nu het uur van de waarheid aangebroken. Na alle forse taal en alle grilligheid van het verleden is de tijd van het regeren aangebroken. Miljoenen kiezers hebben hun hoop in Jeltsin genvesteerd. Ze hebben - daar heeft de man zelf voor gezorgd - hooggespannen verwachtingen, die op dezelfde manier in aanvaring kunnen komen met de harde werkelijkheid als eerder is gebeurd met de verwachtingen die men van Gorbatsjov koesterde. Sneller dan Jeltsin lief is zouden ze wel eens kunnen omslaan in desillusie en verbittering.

DIE VERWACHTINGEN dwingen Jeltsin tot matiging, concessies, overleg en dialoog. Tot voor kort waren dat woorden die slecht bij hem pasten: Boris Jeltsin was meer de man van de kwade beschuldigingen, de man van radicale uitspraken die niet wakker leek te liggen van de haalbaarheid van zijn voorstellen en de redelijkheid van zijn verwijten.

De afgelopen maanden echter, vooral in het 'negen-plus-een-overleg' met Gorbatsjov en collega's van acht andere republieken, heeft hij getoond meer te kunnen zijn dan een verbale krachtpatser. Dat biedt hoop. Het biedt hoe dan ook meer hoop dan wanneer de 105 miljoen kiezers zich woensdag voor Ryzjkov of Bakatin hadden uitgesproken.