Het besluit

Een kunstwerk, zelfs een ontwerp, heeft een eigen, onafhankelijk leven en bestemming.

Het beeld dat Jannis Kounellis zou gaan maken op het plein voor het nieuwe gebouw van de Tweedeamer, wordt door de negatieve uitslag van de parlementaire stemming, afgelopen dinsdag, niet getroffen. Het heeft een harde, heldere vorm en een open inhoud. Het heeft een precieze plaats in het gehele oeuvre van de kunstenaar. De fragmentarische interpretatie in de beroemde brief van de minister, een samenvatting van een summiere toelichting die ik de kunstcommissie van de Rijksgebouwen()dienst voor dit project heb gegeven, geeft slechts een mogelijke betekenis aan de sculptuur. In laatste instantie vertegenwoordigt een modern kunstwerk een persoonlijk standpunt van de kunstenaar, een houding. Een groot kunstwerk ontwijkt juist een definitieve betekenis: daardoor blijft het ook in de toekomst van betekenis.

Het werkelijke probleem van de Kamerbeslissing is niet dat zij de plaatsing van een serieus kunstwerk verhindert maar dazij dat doet op grond van weinig meer dan de persoonlijke gevoelens en opinies van 71 individuele Kamerleden die voor het Volk, dat autonoom is, onhelder en oncontroleerbaar zijn.

(Ik praat niet over de formaliteiten van de VVD-motie maar over de motieven achter het formalisme die de laatste weken voldoende duidelijk zijn geworden.) Politieke partijen publiceren politieke programma's op grond waarvan wij al of niet op hen stemmen. Uit die programma's blijken af en toe ook opvattingen over de inrichting van de cultuurpolitiek. Daarover kan de Tweede Kamer, in voorkomende gevallen, discussieren op de manier waarop dat hoort: naar aanleiding van een regeringsvoorstel, met informatie en documentatie bijgevoegd, met hoor en wederhoor. Wij kunnen het standpunt van een partij beoordelen op grond van de algemene beschrijving in het verkiezingsprogramma. Maar dat programma bevat geen oordeel a priori over individuele kunstenaars of kunstwerken. Hets daarom dat de Kameruitspraak over Kounellis'

beeld voor ons, het Volk, oncontroleerbaar is. Puur persoonlijke opinies zijn geen relevante politieke argumenten.

De 71 Kamerleden die voor de VVD-motie hebben gestemd, hebben de macht van hun functie gebruikt om het individuele standpunt van een kunstenaar (uitgenodigd!) onmogelijk te maken. Dat is erg voor alle kunst maar vooral voor die Nederlandse kunstenaars die wellicht gevraagd gaat worden een ander ontwerp te leveren. Ze zouden zo'nopdracht resoluut moeten weigeren.