Een speurtocht naar 26 pseudoniemen; Encyplopedie van de showbusiness

100001, encyclopedie van de internationale showbusiness in de 20e eeuw. Door Piet Hein Honig en Hanns-Georg Rodek. Uitg. Showbizdata Nederland, Diepenveen. 1000 pag. (f) 350,-.

In 1984 publiceerde Piet Hein Honig in eigen beheer het Acteurs- en Kleinkunstenaars Lexicon, een nagenoeg vlekkeloze encyclopedie die van 3200 Nederlandse theater-, film- en televisieacteurs complete biografieen vermeldt. Het is zonder meer het betrouwbaarste naslagwerk op dit terrein en 'de dikke Honig' werd een steunpilaar voor elke redactie, impresariaat en produktiemaatschappij. Reikhalzend wordt uitgekeken naar een tweede druk, maar de auteur besloot eerst een omvangrijker project ter hand te nemen.

Het resultaat is een nog dikkere en grotere 'Honig', met de Duitse journalist Hanns-Georg Rodek als co-auteur. De reikwijdte van 100001, encyclopedie van de internationale showbusiness in de 20e eeuw is duizelingwekkend: een overzicht van levende en al overleden acteurs, zangers, regisseurs, choreografen, dansers, goochelaars en musici op het terrein van opera, operette, pop, chanson, blues, jazz, folk en country & western vanaf het begin van deze eeuw. Uiteraard zou het niet mogelijk zijn om in een band ook nog te vermelden welke bijdragen die honderdduizend mensen precies geleverd hebben aan de geschiedenis van de showbiz. Honig en Rodek beperken zich dan ook tot artiestennaam, eventueel echte naam, geboortedatum en -plaats, indien van toepassing overlijdensdatum en -plaats, een summiere omschrijving als 'Nederlands componist, orkestleider en pianist', en eventuele familiebanden met andere opgenomen personen.

Dat is al heel wat, zeker als, zoals Honig en Rodek, in het voorwoord beloven, op grond van eigen research, definitief uitsluitsel wordt gegeven over de juiste geboortedatum, iets waarmee in deze branche bij uitstek geknoeid wordt. Er hoeft dus geen twijfel meer te bestaan over de leeftijd van Robert Bresson: hij werd volgens Honig en Rodek geboren op 25 september 1901 in Bromont-la-Mothe. Ook dames van een zekere leeftijd zullen tot hun verdriet vast moeten stellen dat de auteurs veelal bij de burgerlijke stand in hun woonplaats langs zijn geweest.

Als extraatje verschaft het boek de complete samenstelling van (muzikale) duo's, trio's, ensembles en groepen, waarvan de leden ook elk een eigen lemma verwierven. De betrouwbaarheid van de research moge mede blijken uit de moeite die de auteurs genomen hebben om de Juliaanse kalender, in Bulgarije, Turkije, Rusland, Roemenie en Griekenland van kracht tot 1923, te herleiden tot onze Gregoriaanse kalender, en in geval van twijfel dat aan te geven. Ook het opsporen van 26 pseudoniemen van de Spaanse regisseur Jesus Franco Manero wekt vertrouwen in de deugdelijkheid van het boek. Regisseurs uit minder voor de hand liggende landen (de Malinees Souleymane Cisse, de Chinees Zhang Yimou, de Portugees Fernando Lopes, de Indier G.

Aravindan, om maar een paar geslaagde steekproeven te noemen), ontbreken evenmin.

Bij zo'n prestatie past slechts stil respect, al was het maar voor de moed. Toch gebiedt de eerlijkheid te vermelden dat andere steekproeven relatief meer onnauwkeurigheden opleveren dan in het Acteurs- en kleinkunstenaarslexicon. De gegevens zijn bijgewerkt tot ongeveer november 1990, maar in de haast werd het overlijden van Leonid Trauberg vijf maanden te vroeg gedateerd, op 14 juni. Nederlandse filmregisseurs als Herbert Curiel en Theo van Gogh ontbreken. Van de Amerikaanse regisseur uit de zwijgende periode Edward Sedgwick wordt wel een correcte geboortedatum genoemd, maar de familieband tot zijn zusjes Eileen en Josie wordt compleet verhaspeld: hij zou hun vader zijn, en tevens de vader van zijn eigen ouders. De echte familienamen van Ad 's Gravesande ('Nederlands tv-presentator, -regisseur en journalist') en van Thom Hoffman is Honig niet op het spoor gekomen. De regisseur van De dame met het hondje, een fameuze instinker, wordt vermeld als Iosif Jefimovitsj Tsjeifitz, en niet als Josif Heifitz (of desnoods Cheifitz). Zo kun je uren zoet zijn met 100001, en dan vooral steeds verbaasd staan over wat de samenstellers wel te weten gekomen zijn.