Potentiele opvolger Gandhi wil breken met oude tradities

BOMBAY, 13 JUNI. Ajit Anatrao Pawar, beter bekend als Sjarad Pawar, de premier van de deelstaat Maharashtra staat bovenaan de lijst van kandidaten in Baramati, een stad ten oosten van Bombay en Poona. Over het eerste hoofdstuk van zijn politieke toekomst is gisteren beslist door de kiezers die aan hem - dat staat vast - de voorkeur hebben gegeven boven de twaalf anderadigden voor een zetel in het Indiase parlement waarvoor zondag de stemmen worden geteld. Bij een overwinning van de Congrespartij is bovendien de kans groot dat Pawar door zijn fractie wordt gekozen tot politiek leider en daarmee premier van India.

Ook kandidaat veertien in Baramati, Salave Pruthviraj Alias Raju Bhagwan, zal het niet redden want Baramati is het district van Sjarad Pawar (50), daar waar de suikerboer zijn plantages heeft en de mensen weten van wij afhankelijk zijn.

Pawar is een wat droge, weinig spraakzame man. Iemand van daden, die liever zwijgt als hij niets zinnigs te vertellen heeft. Pas als het gesprek gaat over suikerriet en over de landbouw lichten zijn ogen op.

In Bombay geniet hij groot aanzien om zijn voortvarende bestuur. Als het aan Pawar ligt, gaat India een periode van privatisering en deregulering tegemoet, vergelijkbaar met die in Groot-Brittannie onder Margaret Thatcher. Dat is een opmerkelijk streven voor een leider van een partij, die in naam nog altijd een vorm van gematigd socialisme voorstaat. Pawar heeft het bewijs dat het anders moet met India: Bombay, de metropool die mede dank zij hem is uitgegroeid tot het trekpaard van de kreupele Indiase economie.

Op Santa Cruz, het vliegveld voor binnenlands verkeer, staat een zenuwachtige delegatie van de Congrespartij te wachten op het vliegtuig met Pawar. In Bombay mag tot vanavond nog campagne worden gevoerd voor de verkiezingen van overmorgen en waer mooier voor een kandidaat dan het tonen van de leider aan zijn kiezers.

Sunil Dutt is er ook. Het parlementslid voor Bombay-Noordwest, de locatie van de luchthaven. Dutt, gekleed in een lange witte kurta, weet zijn plaats. Twee uur lang wacht hij op Pawar en deelt intussen verkiezingsfolders uit. De opgestoken hand, het symbool van de Congrespartij, is voor deze bijzondere gelegenheid in de palm versierd met een hakenkruis - een bekend Indiaas geluksteken - gedraaid in een hoek van 45 graden. “Regen of geen regen, breng alstublieft uw stem uit voor het India van uw en van zijn dromen”, luidt de oproep. 'Hij'

is 'Shri Rajiv Gandhi, die stond voor een seculier stabiel vreedzaam en verenigd India'.

Als Pawar eindelijk is gearriveerd wordt hij met grote haast in de witte gereedstaande Ambassador-auto geduwd. Het reisdoel is Thane, een voorstad van Bombay waar de rechtse Hindoe-partij BJP bij de voverkiezingen als winnaar uit de bus kwam. Pawar ziet er vermoeid uit. Heeft maar twee uur geslapen vannacht zegt hij, en dat is al dagen, weken, het geval. “Val de BJP hier niet aan. Spreek over de landelijke politiek”, houdt Pawar zijn partijgenoot en lokale kandidaat Haribansh Singh Ram Akabalsingh voor.

Thane is een merkwaardige combinatie van krottenwijken en industrie. Nocil, een groot chemisch concern en dochteronderneming van Shell, heeft hier een van haar twee Indiase vestigingen. Pawar is een groot voorstander van uitbreiding van de industrie en gaat uit van een zuigende functie van grote bedrijven. Ironisch genoeg stuit hij daarbij op tegenstand van zijn eigen partij en van de familie Gandhi.

De huidige minister van milieu in de federale interimregering van premier Chandra Shekhar heet Maneka Gandhi, de weduwe van Rajivs broer Sanjay die elf jaar geleden verongelukte. Maneka heeft tot nu toe alle uitbreidingsplannen van Nocil weegen te houden tot grote woede van Pawar en van de hoofddirectie van Shell in Den Haag. De kwestie ligt gevoelig. Pawar praat er liever niet over. Aan de kiezers is het grote belang van industrialisatie en schaalvergroting op dit moment niet besteed, zo meent hij.

De verkiezingen in India gaan, zoals overal, niet alleen over inhoud maar ook over vorm. Pawars politiek mag de mensen van Bombay en omstreken voorspoed in het vooruitzicht stellen, de BJP is zo slimkiezers aan te spreken op het 'volkseigene'. De lokale tak van de BJP heet Shiv Sena, een beweging die rechtser is dan de BJP zelf en oude hindoe-ressentimenten probeert aan te wakkeren.

Shiv Sena-leider Bal Thackeray bestond het vlak voor de verkiezingen de moordenaar van Mahatma Gandhi te prijzen. De dood van Mahatma in 1947 was nodig geweest om de Hindoes te beschermen tegen de moslims, zo meende Thackeray. Door de moord op Gandhi kwam zijn uitspraak in een geheel ander daglicht te staan en gooide hijover een nieuwe boeg.

De Hindoe-leider vertoont sindsdien de jumma chumma de de, een traditionele hindoestaanse dans, waarmee hij de kiezers probeert te paaien.

Van dergelijke fratsen moet Pawar alvast niets hebben. In Thane beperkt hij zich tot een weinig opwindende toespraak met een politieke boodschap. En Akabalsingh maakt zich het meeste zorgen om het weer.

Vandaag is het droog, maar de weersvooruitzichten zijn niet goed. Als het regent op de ezingsdag, zullen veel arme mensen thuis blijven, vreest hij, en dat kost de Congrespartij stemmen.

Sjarad Pawar denkt veel na over zijn politieke toekomst maar is eigenlijk een groot liefhebber van tuinieren. Het liefst zou hij de politieke arena verlaten, zegt hij, en mango's gaan telen, maar die kans lijkt de komende tien jaar uitgesloten. De suikermagnaat besteedt naast de industrie wel extra aandacht aan de landbouw. Zijn streven is de mangoproduktie in Mahtra drastisch te saneren. Het is een van de vele plannen van Pawar voor zijn deelstaat, maar of hij daar nog aan toe zal komen is de vraag. Zijn naam staat, naar verluidt, bovenaan de lijst van kandidaten voor het premierschap van de nationale regering in New Delhi, mocht de Congrespartij een meerderheid behalen.

De huidige voorzitter van de Congrespartij, Narasimha Rao, die de vermoorde Rajiv Gandhi opvolgde, zal zeker geen premier worden. Hoewel de twee functies gewoonlijk samenvallen werd bij de verkiezin Rao bepaald dat ditmaal geen sprake van een koppeling zou zijn. Als Sjarad Pawar verhuist naar Delhi is het de eerste maal dat niet een politicus uit het noorden van India het belangrijkste politieke ambt bekleedt.

Wordt Sjarad Pawar premier? Pawar, de zwijger, spreekt niet. “We wachten eerst de uitslag af”, zegt een van zijn medewerkers nuchter.