Walesa wil volmachten voor regering

WARSCHAU, 12 JUNI. De Poolse president Lech Walesa heeft het parlement gevraagd de regering volmachten te geven om het programma van economische hervormingen per decreet, dus zonder parlementair debat, uit te voeren. Hij liet gisteren in een brief weten dat de hervormingen in het slop zullen raken als de regering niet een jaar ang de bevoegdheid krijgt alle wetsontwerpen op economisch gebied per decreet door te voeren.

De regering stuurt komende week een voorstel aan het Poolse parlement, de Sejm, waarin zij om volmachten verzoekt. Een woordvoerder van premier Bielecki zei dat het kabinet eerst alle juridische aspecten van het voorstel wil bekijken. Voor het recht van de ministers om per decreet te regeren is een grondwetswijziging vereist, waarvoor een meerderheid van tweederde in de Sejm nodig is. De oorzitter van de Sejm, Mikolaj Kozakiewicz, heeft gisteren in een eerste commentaar gezegd het voorstel positief te willen bekijken. Volgens Walesa heeft de regering volmachten nodig, omdat de Sejm besluitvorming “blokkeert”. Pag. 5: Walesa: Bielecki moet per decreet regeren De Poolse premier Bielecki en minister van financien Leszek Balcerowicz, de architect van de hervormingen in Polen, hebben herhaaldelijk geklaagd dat het parlement, de Sejm, de besluitvorming belemmert. Bielecki heeft zelfs gedreigd met aftreden als de Sejeen vaart zou zetten achter behandeling van 26 wetsvoorstellen. Twintig van deze voorstellen zijn deel van het program voor economische hervormingen. Een wet voor buitenlandse investeringen wacht al maanden op behandeling. Hetzelfde geldt voor plannen voor invoering van BTW, een bankwet, verandering van staatsbedrijven en invoering van hypotheek. “De Sejm doet niets en alles blijft liggen”, aldus de woordrder van de premier. Hij zei dat zowel Walesa als Bielecki tot de slotsom waren gekomen dat de regering de plannen alleen per decreet kan doorvoeren. Walesa lanceert het voorstel tegen de achtergrond van groeiende sociale onrust in Polen. De stakingsbereidheid onder de Polen neemt toe en elke dag breken er wel ergens werkonderbrekingen uit. De Poolse overheid wordt overladen met flinke looneisen. Zo eiste het personeel van het openbaar vervoer in Warschau een verhoginan 100 procent. Het stadsbestuur ging op de eisen in en de helft van het stedelijk budget gaat nu in Warschau naar het openbaar vervoer. Stakers bij de luchthaven eisen een loonsverhoging van 500 procent. De stakingsbereidheid groeit omdat de teleurstelling over het hervormingsprogram toeneemt. Buitenlands kapitaal komt niet naar Polen zoals verwacht en de privatisering gaat erg langzaam. De vertraging in de Sejm is vooral te wijten aan het ontbreken van duidelijke meerderheden, het result van een onvoltooid partijlandschap: het parlement zit vol met concurrerende splintergoepjes en facties. De leden van de Sejm debatteren weliswaar over de wetsvoorstellen, maar daarna gebeurt er niets. De parlementsleden komen doorgaans niet verder dan uitstel. Het is de vraag of Walesa's plan de vereiste tweederde meerderheid krijgt. Tweederde van de parlementariers is nog onder de communisten gekozen en een aantal parlementsleden van Solidariteit die kritisch staan ten opzic van Walesa vragen zich af of Polen “de weg van de decreten” over een jaar ook weer zal verlaten. De regering hecht vooral groot belang aan een wet voor buitenlandse investeerders. Voor de ondernemers uit het Westen is de Poolse wetgeving onzeker en onduidelijk. Er is geen wettelijke basis voor investeringen, en ook geen garantie dat de winsten niet worden afgeroomd door de staat. Ondernemers die willen investeren hebben hierdoor grote moeite om de kredietverzering rond te krijgen. En ook de privatisering loopt vertraging op, omdat eigendomsrechten nog steeds ongewis zijn. Walesa's verhouding met de Sejm is niet al te best. Hij heeft er in het verleden wel eens op gewezen zo nodig zelf per decreet te zullen regeren. “De president met de bijl”, zo luidde vorig jaar zijn idee. Walesa weigert om naar de Sejm te komen: de grote stoel met de Poolse adelaar die op de tribune voor hem is gereserveerd, is al maanden leeg. De zet van Walesa komt ook op een moment dat het programma van hervormingen in eigen kring op weerstand begint te stuiten. Een aantal adviseurs van Walesa probeert al enige tijd minister Balcerowicz ten val te brengen. Zij menen dat 'correcties' op het beleid van Balcerowicz nodig zijn en proberen de koers bij te draaien. Het moeilijke voor Balcerowicz is dat hij niet op grote resultaten kan wijzen. Veel voorstellen blijven steken in de parlementaire molen, terwijl de produktie en koopkracht ook dit jaar zullen dalen. De minister van financien noemde de toestand van de economie dramatisch. “De situatie is veel slechter dan wij een paar maanden nog dachten”, zo hield hij de Sejm twee weken geleden voor. De werkloosheid (nu 1,4 miljoen) zal stijgen en de druk voor loonsverhogingen toenemen. “Maar als we nu van koers veranderen en naar de gelddrukpers grijpen, is alle moeite van de afgelopen twee jaar voor niets geweest.” Walesa heeft aangevoeld dat het hervormingan op een dood punt is aangeland en de kritici van de hervormingen op de loer liggen. Hij heeft de afgelopen dagen zijn vertrouwen in Bielecki en Balcerowicz uitgesproken en ziet in decreten de enige kans om het schip weer vlot te trekken.