Nieuw geheim spionagevliegtuig van VS; De driehoekvormige 'Black Manta' zou al zijn ingezet tijdens de oorlog in de Golf en bij nachtelijke verkenningsvluchten boven Europa

De Amerikaanse luchtmacht beschikt over een geheim spionagevliegtuig dat doele opspoort voor de F-117A Stealth bommenwerper. De driehoekvormige machine die wordt aangeduid met de codenaam TR-3A 'Black Manta', zou al zijn ingezet tijdens de oorlog in de Golf en ook nachtelijke verkenningsvluchten hebben gemaakt boven Europa. Er gaan al jaren geruchten dat de Verenigde Staten een 'zwart' ('black') ontwikkelingsprogramma heeft voor verscheidene supergeheime spionagevliegtuigen die gebruik maken van Stealh-technologieen om door de vijaelijke rader niet ontdekt te worden.

Het Amerikaanse luchtvaartvakblad Aviation Week bevestigt in haar jongste uitgave het bestaan van de Black Manta. De voor radar vrijwel onzichtbare fotoverkenner is zo'n tien jaar geleden gelijktijdig ontwikkeld met de Lockheed F-117 jachtbommenwerper onder het CSIRS-programma voor heimelijke aanvals- en verkenningsvluchten onder alle weersomstandigheden. Het heeft luchtvaartdeskundigen in hoge mate verasd dat de F-117 een echte aanvalsjager bleek te zijn en geen spionagevliegtuig. Niet alleen de vorm van het Lockheed-toestel was een grote verrassing toen het vijf jaar na indienststelling eindelijk werd onthuld, maar nog meer de taak. De Stealth-jager was in de jarenlange geruchtenstroom altijd aangeduid als een 'spyplane'. Het misleidingsprogramma, dat in 1983 door de CIA was begonnen om de operationale capaciteiten van de Amerikaanse 'Black-programs' voor Moskou (en de rest van de wereld) verborgen te houden, had perfect gewerkt. Nu blijkt dat parallel aan de ontwikkeling van de F-117 aan Northrop in 1982 een contract was verstrekt voor de bouw van een geheime spionagemachine. Details van de TR-3A zijn schaars. Het gaat om een tweemotorige machine met een lengte van 12 meter en een spandwijdte van ongeveer 20 meter. De vorm lijkt ietwat op die van de grotere B-2 bommenwerper (ook van Northrop), maar is meer driehoekig. De bemanning bestaat uit een een vlieger, het vliegbereiwordt geschat op ruim 5000 kilometer, wat het toestel ook geschikt maakt voor strategische verkenningsvluchten ter vervanging van de kortelings uit dienst genomen SR-71 Blackbird. De New York Times meldde in 1988 dat Amerika werkte aan een voor radar onzichtbare lange afstandsverkenner, die de Blackbird zou opvolgen, maar ging toen nog uit van een toestel dat 6000 kilometer per uur z kunnen vliegen. De niet zo snelle Black Manta zou zowel laag boven de grond of vanaf grote hoogten digitale opnamen kunnen maken en die nog tijdens de vlucht via satellieten of andere verkenningsvliegtuigen naar commandocentra op de grond kunnen seinen. Op deze manier kunnen bevelhebbers binnen enkele minuten beschikken over recente gegevens van vijandelijke doelen. Voor de Operatie Desert Storm zou de TR-3A in het diepste geheim de 1271 bombardementsvluchten ondersteund hebben van de F-117 squarons in Saoedi-Arabie. Tijdens de Golfoorlog bleek het tijdig vergaren van tactische inlichtingen (bij voorbeeld over de lokatie van Iraakse mobiele Scud-bases) een probleem.

De luchtverkenning van de TR-3A zou in de Golf alleen ten dienste hebben gestaan van de geheime Stealth operaties en niet voor andere acties zijn gebruikt. Aviation Week verwacht dat in totaal 25 tot 30 Black Manta's gebouwd zullen worden. Als thuisbasis wordt onder meer Tonopah genoemd in Nevada, waar nu ook de F-117 is gestationeerd. Testvlucen met de TR-3A worden gemaakt op de supergeheime CIA-basis 'Dreamland' in een ontoegankelijk stuk Nevada-woestijn. De nieuwe gegevens onderschrijven berichten - in 1986 ook gemeld in NRCHandelsblad - dat de nieuwe Stealth-verkenner al stiekum in actie is geweest vanaf Amerikaanse bases in Engeland, Okinawa, Panama en Alaska.