Na u

DE NIEUWE graantransactie van anderhalf miljard dollar die president Bush met de Sovjet-Unie heeft gesloten biedt de Amerikaanse boer meer zekerheid dan afnemer Gorbatsjov. De Amerikaanse president zelf zal er wel bij varen, al was het maar omdat hij zich met deze maatregel opnieuw heeft verzekerd van de loyaliteit van een van de belangrijkste lobby's in merikaanse politiek. Tegelijkertijd gaat het om een renderende investering in de betrekkingen met de Sovjet-Unie, zelfs als Gorbatsjovs presidentschap er op den duur niet mee kan worden gered.

Dat de reikwijdte van de kredietgarantie verder gaat dan het behoud van Gorbatsjov blijkt uit de bijkomende voorwaarden. Het bedrag zal in drie termijnen - de laatste in februari volgend jaar - worden overgemaakt.

Dit verschaft Washington de mogelijkheid om per storting te verifieren of het krediet de gewenste uitwerking heeft. Die uitwerking moet niet alleen zichtbaar worden in een veel ingrider privatisering en decentralisering van het economische leven dan totdusver het geval is geweest, maar ook in een evenredige verdeling van het krediet zelf over de verschillende republieken, met name de Baltische. Moskou heeft daartoe de nodige toezeggingen gedaan. DE AMERIKANEN berijden inmiddels als ervaren circusartiesten twee paarden tegelijk: zij onderstrepen hun steun aan Gorbatsjov zolang deze er in slaagt de behoudzuchtigen in staat en partij op afstand thouden, en zij nemen alvast een voorschot op een situatie waarin een of meer provincies van het Sovjet-rijk het centrum daadwerkelijk van de eerste plaats zouden verdringen. De verwachte verkiezing van Jeltsin vandaag als president van Rusland is vermoedelijk niet vreemd aan de nieuwe voorwaarden die Bush aan zijn graankrediet heeft toegevoegd. De Amerikaanse attitude tegenover de ontwikkelingen in de Sovjet-Unie wordt steeds meer gekenmerkt door een koel pragmatisme. Waar een jaar geleden nogal kramp(Jhtig werd vastgehouden aan de status van de Unie en van haar centrale leiding in het Kremlin, wordt nu vooral genoemd de wenselijkheid dat onvermijdelijke veranderingen zich zo vreedzaam mogelijk zullen voltrekken. Anders gezegd, als de ontwikkeling naar een toenemende onafhankelijkheid van deelrepublieken ten opzichte van het centrum zich onontkoombaar doorzet en dat centrum niet meer in staat blijkt aan dit proces leiding te geven en als zich buiten het centrum een nieuwe politieke factor presente die betere opties heeft, zal Washington zich niet door tradities of ideologie weerhouden voelen om (ook) op die nieuwe kaart te zetten. EEN GENUANCEERDE benadering van het verschijnsel Sovjet-Unie verschaft tevens een afweer tegen de verregaande financiele verlangens die vanuit het Kremlin steeds weer op tafel worden gelegd, ook al bewegen de genoemde bedragen zich binnen een opvallend ruime bandbreedte. Het vaak gehoorde argument dat het Westen, de VS voorop, even geen geld in de beurseft kent een zeker boemerang-effect. Bovendien suggereert het dat als de zaken aan deze zijde anders zouden liggen de kredieten ruim zouden vloeien, en niets is minder waar. De boodschap zou dan niet veel anders luiden dan thans: het is aan de burgers in de Sovjet-Unie om hun toekomst te bepalen; als daarover meer duidelijkheid bestaat komen investeringen gemakkelijker ter beschikking. Het een kan niet zonder het ander. Na u, blijft de boodschap.