Herhaling De Bezetting bereikt nog minder kijkers

“Voor mij was het na al die jaren een eye-opener: hoe alle maatregelen tegen de joden zo ijzingwekkend systematisch in elkaar zaten. Als je terugdenkt ontkom je niet aan de vraag: hoe hebben we dit kunnen laten gebeuren,” zei P. Tania vorig jaar mei in deze krant. Tania presenteerde de 21-delige serie De Bezetting die nu door de NOS wordt herhaald. Vanavond staat het begin van de jodenvervolging centraal. Een antwoord op de vraag “hoe hebben we dit kunnen laten gebeuren” wordt niet gegeven. Ook wordt geen aandacht besteed aan de discussie onder historici over de genese van de genocide. Was de uitroeiing van de joden de verwezenlijking van een programma, opgesteld door een man met absolute heerschappij of de uitkomst van “een proces van vervolging, op hol geslagen door de dynamiek van een regime dat voor alles irrationeel was en bovendien niet in stat iets anders te doen dan te improviseren en te radicaliseren?” is de centrale vraag in het onlangs vertaalde boek Het onstaan van een volkerenmoord van de Franse historicus P. Burrin. Het is logisch dat deze vragen niet aan de orde komen, het gaat immers om een herhaling. Daartoe werd besloten ondanks de magere kijkcijfers. “De serie is relatief duur en dat is ook een argument om hem te herhalen”, aldus NOS adjunct-directeur L. Kool destijds. Na twee afleveringen is de gemiddelde kijkdichtheid 2,7. Dat staat voor 350.000 mensen. Net als vorig jaar bestaat onder de jeugd nauwelijks belangstelling: in de leeftijdscategorie tussen 6 en 19 jaar is het kijkerspercentage nu zelfs niet te meten. Van alle Nederlanders tussen de 20 en 35 jaar kijkt 1,5 procent, van de groep tussen de 35 en 49 kijkt 2,5 procent en van de Nederlanders van 50 jaar en ouder kijkt 4,5 procent. De conclusie ligt voor de hand: een herhaling had beter achterwege kunnen blijven. Het Verhaal, zoals verteld door P. Tania, boeit niet of nauwelijks waarmee niet gezegd wil zijn dat 'de oorlog uit is'. Als dat zo zou zijn zou uitgeverij Nijgh en Van Ditmar niet besloten hebben tot een herdruk van twee novellen van de psychiater A. Kaas waarin hij zijn bevrijding uit Buchenwald en zijn thuiskomst beschrijft. Zou uitgeverij Van Gennep het boek van genoemde Burrin niet hebben laten vertalen. En zou het RIOD het congres over vergelijkende geschiedschrijving over de Tweede Werldoorlog niet hebben georganiseerd. De oorlog is niet 'uit'. Het verdriet is niet verdwenen. De verbijstering over wat heeft kunnen gebeuren grijpt je bij tijd en wijle nog naar de keel. Niet als je naar de herhaling van De Bezetting kijkt. Wel als je recent verschenen deel-studies en ego-documenten leest.