Dwarskop

“Willem van Hanegem keert terug naar de amateurs”, stond er in de krant. Hij was te duur geworden voor Wageningen. Nu is de belangrijkste geldschieter van die boeiende vereniging een eigenaar van schoenenzaken en het kan de man geergerd hebben dat 'de Kromme' zich ietwat schommelend voortbewoog - dat had hij trouwens als speler al. Moeilijke voeten? Eerder kromme benen en dito passes. De laatste categorie behoorde tot de beste van Europa. Maar ondanks zijn niet geringe capaciteiten is hij altijd een probleemgeval geweest. De kalk viel van het plafond bij de vele ruzies tussen de bekwame coach Ernst Happel en de getalenteerde middenvelder, die zich in het Nederlands elftal in dienst van Cruijff opstelde, maar bij Feyenoord de centrale figuur wilde en kon zijn. Maar als een defensieve middenvelder wilde hij liever niet fungeren terwijl Happel uitgerekend die rol voor hem in petto had. Als speler was hij een man voor de grote wedstrijden. Doorsnee competitieduels zonder inspirerende tegenstanders haalden uit de weerbarstige Utrechter niet een maximale prestatie. Maar die waarheid gaat ook voor vele anderen op.

Zijn geheel eigen kijk op het spelletje kwam enkele jaren bij de FC Utrecht naar voren. Hij praatte met spelers vooral over kleine dingen, want net als Cruijff is hij een liefhebber van het detail. Maar een coach die met hem samenwerkt moet zich intelligent opstellen, want hij moet zowel zichzelf als de Kromme tegenover de spelers in waarde laten. Berger had daar grote moeite mee. Van Hanegem is geen man die een speler over de kuit strijkt. Doorgaans heeft hij tekortkomingen ontdekt zelfs in een wedstrijd waarin de betrokkene zeker meent te weten dat hij heeft uitgeblonken. Wie zich aan die niet van humor, noch van sarcasme gespeende kritiek kan optrekken, zal er een betere voetballer van worden. Maar wie er kregel van wordt dat zijn beoordeelaar naar fouten blijft zoeken en altijd iets aan te merken heeft, kan er woedend om worden. Van Hanegems eigen zoon Gert kan er een woordje over meespreken.

Intussen zou ik de Kromme wel eens bij een topclub in actie willen zien. Bij Ajax bij voorbeeld, of bij PSV. Gearriveerde beroemdheden met te veel verbeelding in hun optreden, met kolossale salarissen maar zich te vaak verschuilend achter hun betrekkelijk jonge leeftijd, zouden door deze dwarse kenner eens de oren gewassen moeten krijgen - het zou hen goed doen.

Maar nee, weg bij Wageningen en binnengewandeld bij 'Holland', een leuke amateurclub met beperkte mogelijkheden. Zo profiteert het vaderlandse voetbal zeer onvoldoende van de grotendeels braakliggende bekwaamheden van een unieke topman, die moeilijk inpasbaar is in een groter geheel, terwijl hij toch een waardevolle bijdrage aan spelersprestaties zou kunnen leveren. Het kan geen toeval zijn, dat uitgerekend de beste voetballer die Wageningen telt (Jan Oosterhuis) zich onlangs in een interview uiterst lovend over Van Hanegem uitliet. De voetballerij kent nauwelijks geheimen voor de man die 52 interlands als speler achter zich heeft. Zijn laatste match in het oranje shirt viel op 26 september 1979. Nederland won toen in het Feyenoordstadion met 1-0 van de Belgen en Jan Poortvliet tekende voor het doelpunt.

Dat Willem geen man van diploma's is past precies bij hem. Hij zal het wiel niet opnieuw uitvinden, maar wil overigens alles zelf ontdekken en haalt zijn opvattingen niet uit boekjes en uit de mond van theoretici. Zelfs een spoedcursus zou aan hem niet besteed zijn, maar waarom zou daar logischerwijze uit moeten voortvloeien dat hij geen ondersteunende, adviserende rol bij een grote club zou kunnen spelen? Lastige mensen houden anderen wakker en een natuurlijke kijk op voetbal, gebaseerd op een typisch talent daarvoor en gesteund door een fraaie, lange loopbaan als topspeler behoren niet verloren te gaan vanwege aangeboren lastigheid.