Italie spreekt zich uit tegen meervoudige voorkeurstem

ROME, 10 JUNI. Bij het referendum in Italie over afschaffing van de meervoudige voorkeurstem, bedoeld om de mogelijkheden voor stemfraude en benvloeding van de kiezer te verminderen, is het noodzakelijke quorum ruim gehaald. Volgens opiniepeilingen is een grote meerderheid voor afschaffing.

Tegenstanders hadden opgeroepen niet te gaan stemmen, omdat de uitslag van het referendum niet geldig is als de helft of meer van de kiezers thuisblijft. Om elf uur vanochtend was al 54,8 procent van de kiesgerechtigden gaan stemmen. Dit resultaat betekent een politieke nederlaag voor de socialistische leider Bettino Craxi. Deze had opgeroepen niet te gaan stemmen, maar ook binnen zijn partij was hiertegen verzet gerezen. Voor het eerst gingen vooraanstaande socialisten in tegen de koers die Craxi had uitgezet. De stembureaus zijn om twee uur vanmiddag gesloten. Over de uitslag van het referendum waren rond het middaguur nog geen cijfers beschikbaar. Maar gezien de uitkomsten van eerdere opiniepeilingen wordt verwacht dat een grote meerderheid zich heeft uitgesproken tegen de meervoudige voorkeurstem. Dit systeem, dat uniek is in Europa, maakte het mogelijk de kiezers te controleren en werkte, vooral in Zuid-Italie, het clientelisme in de hand. Vaak beloofde een kiezer zijn stem in ruil voor een baan, een vergunning, een pensioen. Door die kiezer een combinatie van voorkeuren op te geven kon een politicus controleren of die combinatie was gestemd en of de kiezer dus zijn belofte was nagekomen. Ook de mafia controleerde op deze manier de stemmen. Omdat de voorkeuren met een cijfer werden aangegeven, leidde het systeem ook tot stemfraude: de cijfers op de stembiljetten zijn achteraf makkelijk te veranderen. De communistische leider Achille Occhetto, noemde de hoge opkomst alleen al een grote overwinning. Overigens was de opkomst in het noorden van het land enkele percentages hoger dan in het zuiden, waar de fraude groter zou zijn.