'Arm is 't land dat geen EK-voetbal kan organiseren'

ZEIST, 8 JUNI. Het idee werd geboren op het wereldkampioenschap voetbal in Mexico (1986). Daar besloten Nederland en Belgie de handen ineen te slaan en zich samen kandidaat te stellen voor de Europese titelstrijd van 1996. Het plan kwam tot stand op initiatief van Jo van Marle, de voorzitter van de KNVB.

Op 17 juni zal de Commissie Organisatie Europees Kampioenschap van de Europese voetbalunie UEFA zich in Stockholm buigen over een voorstel van Nederland en Belgie tot een reglementswijziging die het mogelijk maakt dat twee landen zich direct kwalificeren voor het evenement. Momenteel is het al toegestaan dat twee landen de organisatie van het EK in handen nemen, maar van hen mag slechts een land zich plaatsen.

Het advies van de Commissie Europees kampioenschap wordt op 16 juli in Praag behandeld door het Executive Commitee, waarin Jo van Marle zitting heeft als penningmeester. Wanneer dit hoogste orgaan van de UEFA ook zijn goedkeuring hecht aan de reglementswijziging hebben andere voetbalbonden in Europa tot 1 januari 1992 eveneens de mogelijkheid om zich in gecombineerde vorm kandidaat te stellen voor de organisatie van het EK. Zwitserland en Engeland overwegen al een kandidatuur voor de titelstrijd in '96, maar hebben ook interesse voor het WK'98. Van Marle verwacht echter dat Nederland en Belgie wegens hun voortrekkersrol een streepje voor hebben op de concurrentie. Van Marle: “Er zijn meer combinaties denkbaar. Oostenrijk-Zwitserland, Hongarije-Tsjechoslowakije of Denemarken-Noorwegen. Maar ik denk toch dat wie zich ook kandidaat stelt, het EK'96 dan naar ons gaat.”

Tot zover de procedure die de komende maanden wordt gevolgd op het bestuurlijke front. De verdere details van organisatie zitten bij Van Marle al lange tijd in het geheugen gegrift.

Heet hangijzer is dus de reglementswijziging die moet toestaan dat de twee thuislanden zich direct mogen plaatsen. Dat heeft ook invloed op het aantal deelnemers. Momenteel spelen in het eindtoernooi acht landen om de Europese titel. Nederland en Belgie willen dit aantal opschroeven tot twaalf. “Want anders blijven er slechts zes plaatsen over voor de rest van Europa”, legt Van Marle uit. “Je kunt denken aan tien deelnemers in twee groepen van vijf. Maar dat is om praktische redenen niet uitvoerbaar. Op elke speeldag komt dan steeds een land niet in actie. Daarom hebben wij het idee geopperd om met drie groepen van vier te gaan spelen. Voor de rest van Europa blijven dan nog tien kwalificatie-plaatsen over, in plaats van de huidige zeven.”

In de Commissie Organisatie Europees Kampioenschap heeft ook een Nederlander zitting. Dat is Harry Been de directeur van het bondsbureau in Zeist. Verder bestaat de commissie uit elf personen, met een Engelsman (Millichip), een Duitser (Braun), een Noor (Omdahl), een Ier (O'Neill), een Zwitser (Rothlisberger, een Bulgaar (Tepavitcharov), een Tsjech (Tomanek), een Spanjaard (Llona), een Fransman (Fournet-Fayard) en een Italiaan (Nizzola). Voorzitter is de Rus Ryashentsev. Been heeft de Europa Cup II-finale in Rotterdam benut om druk te lobbyen. Hij kreeg een aantal positieve reacties. “Deze reglementswijziging is voor meer kleine landen een voordelige zaak, waardoor ik toch wel optimistisch ben gestemd”, aldus de bondsdirecteur.

Als het voorstel eenmaal terecht komt bij het Executive Commitee is het de vraag of voorzitter Lennart Johansson meewerkt aan een andere opzet van het EK. De Zweed liet in interviews weten vast te willen houden aan de succesformule van een EK met twee groepen van vier landen, waardoor het toernooi in tegenstelling tot het WK in een korte periode wordt afgewerkt. Van Marle is niet bang voor een dergelijke opvatting. Wanneer de naam van de UEFA-voorzitter valt moet hij glimlachen. “Als penningmeester van de Europese voetbalunie onderhoud ik natuurlijk zeer nauw contact met Johansson. Ik heb er met hem heel veel over gesproken, anders was ik nooit met dit plan gekomen. Je moet immers eerst je tuintje wieden voordat je gaat zaaien. We vechten beslist niet voor een hopeloze zaak.”

“En bovendien”, vervolgt Van Marle. “Ons plan tast de succesformule niet aan. Een toernooi met drie groepen van vier duurt even lang omdat je tot dezelfde eindronde komt. Elke groepswinnaar gaat over naar de halve finale, plus de beste nummer twee. Dat laatste is misschien een beetje onbillijk omdat wie een zwakke tegenstander in de groep treft gemakkelijker tot een grote uitslag komt. Een 2-1 zege op Duitsland is sportief gezien een grotere prestatie dan 3-0 op Bulgarije. Maar voor dit vraagstuk weet ik geen oplossing. Het is het enige zwakke punt in ons voorstel.”

Het uitvoerend comite van de UEFA zal daar ongetwijfeld niet over vallen. De nasleep van het Heizel-drama in '85 kan echter wel een wig drijven in de combine tussen Nederland en Belgie.

Van Marle: “Ik ben bang dat als de toenmalige generaal-secretaris Hans Bangerter van de Europese voetbalunie ook in hoger beroep wordt veroordeeld, de UEFA er dan weinig voor voelt om in dat land EK-wedstrijden te spelen. Voorlopig zijn Nederland en Belgie solidair met elkaar. Maar in het geval dat een land moet afhaken, hebben mijn ambtsgenoot Michel d'Hooghe en ik afgesproken dat de ander dan doorgaat en zich alleen kandidaat stelt.”

De KNVB zou dan zonder steun de organisatie op zich moeten nemen en dat geeft ongetwijfeld problemen op het gebied van accommodaties. De UEFA schrijft voor dat het organiserende land over twee stadions moet beschikken met een capaciteit van tenminste 50.000 toeschouwers en twee van tenminste 40.000.

Van Marle: “Als Nederland en Belgie het samen doen is dat geen probleem. In Brussel komt een nieuw Heizel-stadion (Koning Boudewijn-stadion, red.) en Standard Luik beschikt ook over een royale accommodatie. Wat Nederland betreft ga ik er maar even vanuit dat naast de Kuip in '96 het nieuwe Stadion Amsterdam beschikbaar is. Komen we er alleen voor te staan dan kun je denken aan het PSV-stadion dat vermoedelijk wordt uitgebreid of het Akzodrome in Arnhem, en eventueel nog een nieuwe accommodatie in Enschede of Groningen. Overigens willen D'Hooghe en ik het EK'96 in zes stadions afwerken als we het beide gaan organiseren.”

De bonden bakkeleien nog een beetje over de vraag wie de finale moet krijgen. Van Marle vindt dat de Kuip het meest voor de hand ligt, omdat Rotterdam toch ook in de buurt is van Belgie. Hoewel hij tevens Amsterdam niet uitsluit. De wedstrijd om de derde en vierde plaats zou volgens Van Marle in Belgie moeten plaatshebben. Michel d'Hooghe denkt daar heel anders over en ziet de eindstrijd het liefst in het Koning Boudewijn-stadion (als dat er komt). Van Marle: “Het elftal dat in de finale staat mag die wedstrijd natuurlijk in eigen land spelen. Verder vind ik niet dat dit een breekpunt mag worden in onze samenwerking.”

Van het feit dat Nederland geen topsportklimaat heeft, noch beschikt over een voetbalcultuur, ligt Van Marle niet wakker.

De Europa Cup II-finale tussen Manchester United en Barcelona veroorzaakte onlangs nog veel commotie, met name wegens het veiligheidsaspect. “Arm is het land dat geen Europees kampioenschap voetbal kan organiseren”, meent de bondsvoorzitter. “Zo'n EK betekent op financieel economisch gebied toch ook een stuk Holland-promotie. Als je het als land al niet meer aankan om een dergelijk evenement te organiseren dan vraag ik me af wat je aan het buitenland dan nog wel kan verkopen. De wil moet aanwezig zijn. Qua infrastructuur, moderne communicatiemiddelen en hotelaccommodatie is het allemaal geen probleem. Wat betreft het veiligheidsaspect zullen we eerst contact opnemen met de gemeenten voordat we ons kandidaat stellen.”

De KNVB en de KBVB kregen al steun toegezegd van de premiers Lubbers en Martens. Van Marle: “Lubbers heeft gezegd: 'Als Nederland het EK kan krijgen ben ik een belangrijke supporter'. Hij zal dan ook zijn invloed aanwenden voor de medewerking van vijf, zes departementen. Dat heb ik als een grote steun in de rug ervaren.”

Met het binnenhalen van het EK en daaraan gekoppeld eventueel de functie van toernooidirecteur kan de 67-jarige Van Marle de kroon zetten op zijn carriere als voetbalofficial. Hij zal het EK'96 niet meer meemaken in de hoedanigheid van KNVB-voorzitter. De reglementen dwingen hem namelijk op zijn zeventigste afscheid te nemen. “Financieel wordt het voor de KNVB ook aantrekkelijk om het EK te organiseren”, stelt Van Marle tot slot. “Duitsland heeft aan het EK'88 bijvoorbeeld vele miljoenen verdiend. De organisatie van de Europa Cup II-finale maakte in UEFA-kringen een goede indruk op het buitenland. Een compliment voor de Rotterdamse politie en burgemeester Peper. Nederland zou vaker kandidaat moeten stellen voor een EK of WK. We zijn nu twee keer vice-wereldkampioen en een keer Europees kampioen geworden, maar de organisatie van een groot toernooi hebben we nooit aangedurfd.”