Allert de Lange

In NRC Handelsblad van 29 mei schrijft Lucas Ligtenberg over de vondst van het archief van Allert de Lange Verlag, in Berlijn.

Nilsson & Lamm, zusterorganisatie van uitgeverij Allert de Lange, is nu in het bezit van het archief. Allert de Lange was van 1933-'40 een vooraanstaande uitgeverij van uit Duitsland verdreven auteurs.

Ligtenberg schrijft: “Bij Allert de Lange kwamen Walter Landauer en Hermann Kesten werken... Beiden waren werkzaam bij Kiepenheuer & Witsch in Berlijn.” Kesten noch Landauer hebben echter ooit bij Kiepenheuer & Witsch in Berlijn gewerkt, want die uitgeverij bestond toen nog niet. Pas na de oorlog werd die uitgeverij in Keulen opgericht. Landshoff, Landauer en Kesten werkten bij Gustav Kiepenheuer Verlag in Berlijn.

Volgens Ligtenberg woonden de heren in een huis. Hermann Kesten was sporadisch in Amsterdam, meestal woonde hij in Parijs of Nice. In Nice samen met Joseph Roth en Heinrich Mann in een woning. Als Kesten eens een maand in Amsterdam moest zijn, logeerde hij bij Hirsch in de J.W. Brouwerstraat te Amsterdam, waar de andere heren woonden, als ze niet op reis waren.

Het doet me genoegen dat Ligtenberg mijn vriend Hermann Kesten noemt, want deze auteur die honderden kunstenaars naar Amerika gered heeft, wordt meestal vergeten. Wie gered is, schijnt daar niet graag aan herinnerd te worden. Men heeft Kesten in New York zelfs aangegeven bij de FBI, omdat hij een nazi en een communist zou zijn. Kesten begrijpt die wrok wel. De emigranten hadden het in Duitsland niet naar hun zin en emigreerden naar een land, waar niets hun meer beviel.

Gustav Kiepenheuer was Kesten in ieder geval niet vergeten. Na de oorlog vroeg hij Kesten in New York om schoenveters, sokophouders en voedselpakketten. Hij zou het allemaal betalen! Het is goed afgelopen. Na de oorlog richtte hij met de heer Witsch in Keulen Verlag Kiepenheuer & Witsch op.

Kesten gaf daar een aantal bloemlezingen en essaybundels uit. Genoemde uitgeverij bestaat nog steeds, al zijn de beide eigenaren overleden.