Zes presidenten Joegoslavie eens over compromis

LJUBLJANA, 7 JUNI. De presidenten van de Joegoslavische republieken hebben gisteren het voorstel van Bosnie en Macedonie de huidige federatie om te vormen tot een “federatie van soevereine republieken” aangenomen als basis voor verdere onderhandelingen over de politieke toekomst van het land.

De presidenten van Servie, Bosnie en Kroatie hebben aangekondigd gesprekken te beginnen die moeten leiden tot de beeindiging van de etnische conflicten tussen Serviers, Kroaten en moslims in deze drie republieken. Zij zullen alles in het werk stellen om op korte termijn een eind te maken aan de huidige constitutionele crisis, die 15 mei ontstond toen de Kroaat Stipe Mesic niet als president werd gekozen en Joegoslavie daarmee zonder president en opperbevelhebber van het leger kwam te zitten. Niet is gezegd op welke wijze een einde moet worden gemaakt aan de constitutionele crisis.

Dit verklaarde gisteravond de president van Bosnie, Alija Izetbegovic. Een persconferentie van de zes presidenten die voor gisteravond in het vooruitzicht was gesteld werd echter afgelast. Izetbegovic zei dat de overeenkomst van gisteren een belangrijke stap vooruit betekent omdat er een grote mate van overeensteming was bereikt. De bijeenkomst in Serajevo was de laatste van een serie van zes gesprekken tussen de presidenten over de politieke toekomst van Joegoslavie. De presidenten zijn overeengekomen dat de onderlinge gesprekken voortgezet moeten worden. Men is het er echter niet over eens geworden in welke vorm dat moet gebeuren.

De onderhandelingen tussen de zes republieken begonnen 28 maart op voorstel van Kroatie en Slovenie, die de huidige federatie willen omvormen tot een “gemeenschap van soevereine staten, naar het voorbeeld van de EG”. Deze twee republieken hebben gedreigd eind deze maand uit de federatie te stappen wanneer daarover geen overeenstemming wordt bereikt. Voor Servie en Montenegro is dat voorstel echter niet acceptabel. Zij pleiten voor een “sterke en moderne federatie”. Het voorstel van Bosnie en Macedonie, dat gisteren als basis voor verdere gesprekken werd aangenomen, werd door de presidenten als een compromis omschreven. Volgens dit voorstel krijgen de republieken het recht een eigen leger te formeren en een zelfstandige buitenlandse politiek te voeren. De afzonderlijke republieken zouden ook de mogelijkheid krijgen om lid te worden van de Verenigde Naties. De huidige federatie moet volgens dit voorstel onverkort als zelfstandige staat gehandhaafd blijven.

Omdat gisteren de persconferentie van de zes presidenten werd afgelast, is het niet duidelijk welke kansen het voorstel van Bosnie en Macedonie in de republieken zelf maakt. Waarnemers menen dat het vooral de internationale druk is geweest om de Joegoslavische federatie als een staatkundige eenheid te laten voortbestaan, die de presidenten hebben bewogen hun gesprekken voort te zetten. Zij twijfelen er echter aan of de regerende partijen in de afzonderlijke republieken bereid zijn hun goedkeuring te geven aan zo'n compromis.