Provinciegrens dwars door Stroobos verdwijnt; Wij Groningers hoeven dat fanatieke Friese niet

STROOBOS, 7 JUNI. Al is het een dorp, het heeft een prachtige 'skyline'. De kranen van scheepswerf Barkmeijer uit Stroobos steken fier in de lucht. Even verder torent de grijze silo van veevoederfabriek Slump hoog boven de huisjes uit.

Dwars door Stroobos (gemeente Achtkarspelen en gemeente Grootegast) lopen de provincie- en de gemeentegrens. Het dorp kent slechts een hoofdstraat, die in het Friese deel 'Friese Streek' heet en even verder op Gronings grondgebied 'Hoendiep' is genoemd. Voor wie het dorp voor het eerst binnenrijdt moet het een vreemde gewaarwording zijn. Langs het Prinses Margrietkanaal (aan de Friese kant), staat het Friese plaatsnaambordje 'Strobos' en daar onder de Nederlandse naam die slechts een o meer telt: Stroobos gemeente Achtkarspelen. Nog geen tweehonderd meter verder hetzelfde plaatsnaambord: Stroobos, gemeente Grootegast. Het kanaal heet in Groningen Van Starkenborghkanaal.

Het is een dorp, met gezamenlijke verenigingen, een school, een kerk en een Plaatselijk Belang. Maar het ligt in twee gemeentes en twee provincies. “Er zijn mensen die als ze gaan slapen met hun hoofd in Friesland liggen en met hun voeten in Groningen”, zegt J. Ausma van de gemeente Achtkarspelen. “'s Winters kwam hier de sneeuwruimer van Grootegast door de straat en die keerde dan op de weg. De wagen van Achtkarspelen moest dan nog komen”, herinnert voorzitter J. van der Zaag van Plaatseling Belang zich. “Te gek voor woorden”, vindt hij.

Dat vonden ook de provinciebesturen van Groningen en Friesland. Per 1 januari 1992 zal het Groningse Stroobos, dat 199 inwoners telt, bij het Friese deel, dat aan het dorp Gerkesklooster is gegroeid, worden gevoegd. Maar de Groningers zijn er niet al te happig op dat ze straks formeel Friezen worden.

Mevr. C. Verburg-Broersma van de Werkgroep Gronings Stroobos, is van mening dat de stem van de Stroobosser Groningers nooit is gehoord. Ze besloot enkele weken geleden een enquete te houden. De uitkomst: 77 mensen waren tegen (38,7 procent), 21,6 procent was voor en 32,2 procent had geen mening. Verburg was hevig gepikeerd dat er voor en zonder haar werd beslist door Plaatselijk Belang Stroobos, dat een grenscorrectie alleen maar toejuicht. “Wij zijn erg gericht op Groningen en Grootegast. We hebben als bedrijven contacten opgebouwd met Groninger ambtenaren. Door voorstanders wordt gezegd dat je als een dorp een vuist kan maken, maar nu maken we twee vuisten naar twee gemeentes en dat loopt prima.” Gaf Achtkarpelen geen subsidie aan het dorpshuis dat in het Groninger deel ligt? Bovendien, zo stelt Verburg, moet je de volstrekt unieke situatie van een dorp dat dwars door de provinciegrenzen loopt toeristisch uitbuiten. “De toeristen vinden het prachtig als ze hier door dat ene straatje lopen en kunnen zeggen: kijk, nu zijn we in Friesland. Het is net een soort Drielandenpunt”, aldus Verburg.

Ook de emoties spelen mee, geeft ze toe. “Dat hele fanatieke Friese hoeven wij Groningers hier niet, evenmin als Friese plaatsnamen.”

Daar komt nog bij dat de gemeente Grootegast beter bij kas zit dan haar Friese buurgemeente. Veel Groningers vrezen de hogere onroerend-goedbelastingen en afvalstoffenheffing van Achtkarspelen.

“We hebben het prima zo en zien de noodzaak niet in om het te veranderen”, vat ze haar bezwaren samen.

Plaatselijk Belang pleit al dertig jaar voor een grenscorrectie. Volgens een enquete uit 1978 vond 70 procent van de Groningers de grenskwestie 'onwerkbaar'. Hoe het ook zij, de mening is sindsdien omgeslagen. Volgens Verburg een gevolg van het feit dat Grootegast tot genoegen van de Groninger Stroobossers de laatste jaren veel heeft gedaan aan verbetering van de walbeschoeiing, de wegen en de tuinen.

Vier jaar geleden werd de grenskwestie aangekaart toen de gemeentelijke herindeling in Groningen aan de orde was. De beide provinciebesturen en de gemeenten Grootegast en Achtkarspelen spraken zich in principe uit voor de grenswijziging. Grootegast ging pas akkoord toen er overeenstemming was bereikt over de financiele afwikkeling van de zaak. De Groninger gemeente krijgt voor het vertrek van haar burgers als schadevergoeding 750.000 gulden van de provincie Friesland en Achtkarspelen.

Het is nu wachten op het wetsontwerp van staatssecretaris De Graaff-Nauta. Volgens Ausma zal er voor de burgers niet veel veranderen, behalve dat ze straks in plaats van naar Grootegast naar Buitenpost moeten voor rijbewijs of burgerlijke stand. Belangrijkste argument van de voorstanders: alles gaat economischer als het dorp straks onder een gemeente valt. Met bestemmingsplannen, (politie)verordeningen en reiniging zullen alle dorpelingen voortaan met dezelfde instantie van doen hebben. Met name voor het bedrijfsleven zou het praktischer zijn als ze voor de vergunningen naar een gemeente hoeven.

Van der Zaag van Plaatselijk Belang snapt dat emoties meespelen, al voelt hij dat zelf niet zo: “Ik heb 50 jaar in Gronings Stroobos gewoond en woon nu drie maanden in Friesland. Daar heb ik geen moment wakker van gelegen. Ik ben een geboren Groninger uit Friese ouders.

Voor mij is het niet zo'n strijdpunt.” Verburg zal zich naar eigen zeggen echter tot het laatst toe verzetten. “Natuurlijk speelt het door dat ik een geboren Groningse ben. Ik wil niet, zonder dat mij wat gevraagd wordt, Friezin worden.”