Indiase BJP verwisselt leuzen 'als een vuil hemd'

NEW DELHI, 7 JUNI. Op 24 mei, drie dagen na de dood van Rajiv Gandhi, riep de Bharatiya Janata Partij (BJP), een rechtse hindoepartij, haar kaderleden uit heel India bijeen voor een conventie in New Delhi om een nieuwe campagne-strategie te bepalen. Na twee dagen discussieren presenteerden zij de nieuwe verkiezingsleus: 'Stabiliteit'.

De Congrespartij was woedend: de BJP had haar verkiezingsleus gestolen, en dat precies op het moment dat de Congrespartij leiderloos en instabiel was. De Congrespartij beschuldigde de BJP ervan op een goedkope manier politieke munt te slaan uit een tragische gebeurtenis.

“De BJP verwisselt haar leuzen als een vuil hemd. Eerst was het 'Ram' (de oproep om een tempel te bouwen voor deze god), toen kwam de toevoeging 'Roti' (Brood voor Iedereen), daarna 'Insaaf'

(Gerechtigheid voor de Hindoes), en nu de leus: Stabiliteit; noemen zij dat stabiliteit'', vraagt Pranab Mukherjee, de woordvoerder van de Congrespartij.

Maar hierdoor wordt de BJP niet van haar stuk gebracht. De moord op Rajiv Gandhi was ook een schok voor de hindoepartij, zoals voor iedereen, maar de BJP reageerde als eerste op de nieuwe constellatie.

Zodra duidelijk werd dat de tweede en de derde fase van de parlementsverkiezingen niet werden geannuleerd, maar drie weken uitgesteld (tot 12 en 15 juni) onderkende de BJP snel twee feiten: de Congrespartij zou gezien worden als instabiel na Gandhi's dood; de moord kon een wijdverbreide afkeer van politiek geweld opwekken en de partij van Gandhi zou kunnen rekenen op stemmen uit medeleven als slachtoffer van dit geweld.

Geen betere zet dan de BJP te etaleren als de partij van stabiliteit. Zij kon daarmee de herinneringen uitwissen van een felle en verbaal gewelddadige campagne, waarin de BJP aanspraak had gemaakt op de troon in Delhi door het onrecht dat de grote meerderheid hindoes wordt aangedaan aan de kaak te stellen. Het was een campagne tegen de seculiere staat, maar kwam over als een haatcampagne tegen de moslims.

Het is duidelijk dat de kiezers in tweede instantie geen prijs stelden op een dergelijke in wezen gewelddadige retoriek. De partij voelde dat ze het nu beter over een andere boeg kon gooien, ook omdat zij als enige partij goed georganiseerd en gedisciplineerd was en een duidelijk partijprogram had.

Geen alternatief “Eerder”, zo zegt BJP-voorzitter Joshi, “vroegen we de mensen ons een kans te geven om ons te bewijzen. Nu is er geen alternatief. Wij zijn het enige alternatief voor een stabiele nationale regering.” Uit de reacties van de andere partijen blijkt dat zij ongerust zijn. De combinatie van het geleidelijk inprenten door de BJP van nieuwe religieuze waarden in het politieke leven en het geven van stabiliteit aan de geschokte staat zou een sterke aantrekkingskracht kunnen hebben op de kiezers die nog moeten stemmen en dat is drievijfde van het electoraat. (De uitgebrachte stemmen in de eerste ronde op 20 mei blijven geldig.) De communisten (CPI) die samenwerken met het Nationaal Front van V.P.

Singh waren de eersten die zich verzetten tegen het “gemeenschappelijke gevaar voor alle democratische organisaties”. Al eerder hadden zij de Congrespartij en de BJP bestempeld als vijanden, nu sloot de woordvoerder niet uit dat om de overname van de BJP te verhinderen er na de verkiezingen een coalitie kon worden gevormd tussen links en het midden.

De voorzitter van de CPI vroeg de nieuwe voorzitter van de Congrespartij Narasimha Rao een alliantie te overwegen met bepaalde regionale partijen, zoals de Moslimliga in Kerala en tot overeenkomsten over zetels te komen met de CPI. De Congrespartij, die even verontrust is over de goede positie van de BJP in de tweede fase, lijkt er niet erg op gebrand een formele band met links aan te gaan.

De coalitie van links met V.P. Singh maakt een dergelijke sluiting van de gelederen moeilijk.

Singh, een voormalige minister van de Congrespartij onder Indira en Rajiv Gandhi, wordt binnen de Congrespartij nog steeds beschouwd als een verrader, die zijn leider in de rug aanviel bij een aantal corruptieschandalen die hij naar buiten had willen brengen als minister van financien en van defensie.

Bovendien hoopt de partij dat zij van de sympathie kan profiteren die is ontstaan door de moord op Gandhi. De partijtop beweert dat voor veel kiezers op het platteland de Gandhi-mystiek echt bestaat: de familieregering van grootvader op moeder op zoon gaf hen een gevoel van zekerheid. Nu zou de partij de enige erfgenaam zijn van die waarden en de kiezer zou daarop reageren.

Deze redenering wordt door de BJP weerlegd. “De kiezer kan misschien bepaalde gevoelens hebben, maar zal dat zijn stemgedrag benvloeden?”, vraagt Jaswant Singh, een parlementslid van de BJP uit Rajasthan.

“Het stemmen is de enige invloed die de kiezer kan uitoefenen ten opzichte van de politicus en daarom wil de kiezer er zeker van zijn dat hij daar zoveel mogelijk van profiteert; dat betekent concrete voordelen: beloftes voor wegen, elektriciteit, water en scholen.”

Gandhi-effect Dit kan misschien waar zijn voor het noorden, waar de politiek veel invloedrijker is, maar in het zuiden van India is de aantrekkingskracht van de naam Gandhi altijd sterk geweest. Zelfs beschuldigingen van corruptie van Rajiv Gandhi hadden weinig effect op de laatste verkiezingen. Bovendien werd hij in het zuiden vermoord en voor veel mensen kan een stem op de Congrespartij een vorm van berouw zijn. Maar het probleem is dat de partij al kon rekenen op de meeste stemmen in het zuiden (zij had ongeveer 120 van de 140 zuidelijke zetels behaald in 1989).

Daarom moeten er stemmen worden gewonnen in het noorden, waar al gestemd is in ongeveer de helft van de kiesdistricten. Hier hoopt het Nationaal Front stemmen te winnen van de Congrespartij. Behalve L.K.

Advani van de BJP, is V.P. Singh nu de enige nationale politicus met een charismatische uitstraling. Zijn populariteit onder de hindoes uit een lage kaste en de moslims zal nu toenemen.

Dat betreft name onder de moslims, die een machtig kiezersblok vormen omdat hun gerichtheid in bepaalde kiesdistricten nu zou kunnen teruggaan op V.P. Singh. Velen van hen zouden zich in de eerste fase van de campagne bij de Congrespartij hebben aangesloten, omdat zij dachten dat Rajiv Gandhi meer kans had de verkiezingen te winnen dan V.P. Singh. Voor hen was het veiliger bij de winnende partij te zijn dan bij de verliezer.

Maar het Nationaal Front blijft ondanks de grote aantrekkingskracht van haar streven naar sociale gerechtigheid en opheffing van het kastestelsel een slecht georganiseerde politieke partij en is voor veel kiezers een herhaald optreden van een regering waar groepen met elkaar ruzieden tot er een splitsing volgde. Veel oudere BJP-afgevaardigden geven binnenskamers toe dat het niet waarschijnlijk is dat hun partij een meerderheid krijgt en zo blijft er als enig alternatief een regering van de anti-BJP-partijen: de Congrespartij, het Nationaal en Links Front, en de kleine SJP van interim-premier Chandra Shekhar. Als geen van deze partijen een meerderheid behaalt, wat op dit moment waarschijnlijk lijkt, opent dat het vooruitzicht op een nieuwe coalitie die bijeengehouden wordt door de angst dat de volgende keer de poging van de BJP om aan de macht te komen nog krachtiger zal zijn.