CDA en PvdA eens met apart commercieel net

DEN HAAG, 7 JUNI. De coalitiepartners CDA en PvdA zijn voor een apart commercieel ethernet voor omroepen die het publieke bestel willen verlaten, mits EG-regelgeving dat toestaat.

Het CDA staat afwijzend tegenover een door minister d'Ancona (WVC) voorgestelde overgangsfase waarin deze omroepen meer programma- en reclamevrijheid krijgen. “Ik wil een meer radicale oplossing”, aldus het Tweede-Kamerlid Beinema (CDA).

De gewenste versterking van het publieke bestel kan volgens het Tweede-Kamerlid Van Nieuwenhoven (PvdA) het best worden verwezenlijkt door een duidelijk duaal bestel te creeren, waarbij een net beschikbaar komt voor de commerciele omroep. Daar is behalve een wetswijziging aanpassing van het regeerakkoord voor nodig, omdat CDA en PvdA hebben afgesproken dat de publieke omroep “de eerstkomende jaren” de beschikking blijft houden over de drie huidige netten.

Hoewel het Tweede-Kamerlid Dees (VVD) sterk betwijfelt of de publieke omroep kan overleven met de strategie die d'Ancona in haar gisteren gepresenteerde nota over de omroep uitzet, ziet hij het “als een lichtpunt dat voor Tros en Veronica de deur op een kier wordt gezet om commercieel in de ether te gaan”.

D66 vond aanvankelijk dat het bestel het best gesaneerd kon worden door naast twee publieke netten een commercieel net te creeren. Toch schaarde de partij zich achter het NOS-plan waarin Tros en Veronica 'pseudo-commercieel' als geldmakers binnen het bestel zouden blijven.

Voor dit 'verdiennet' zouden soepeler reclame- en programmaregels moeten gelden.

Minister d'Ancona kiest juist voor een verscherping vvan de programma-voorschriften en wil de financiering van het publieke bestel minder afhankelijk maken van reclame. Zij verwacht dat het aantal zwartkijkers sterk zal afnemen en daarmee de omroepbijdragen zullen toenemen. Het kijk- en luistergeld wil zij niet verhogen. Wel moeten de omroepen vanaf 1993 jaarlijks 125 miljoen gulden bijdragen aan de programmakosten, bijvoorbeeld door het lidmaatschapsgeld met (f) 25 te verhogen of reserves en inkomsten uit nevenactiviteiten aan te wenden.

d'Ancona stelt daar 224 miljoen gulden uit de omroepreserves tegenover, waarvan 140 miljoen gulden wordt besteed aan een betere zomer- en winterprogrammering.

Veronica-voorzitter Van der Reijden reageerde positief op de voornemens van d'Ancona waar het de mogelijke uittreding van omroepen uit het bestel betreft. “Het sluit precies aan bij wat ik aan mijn verenigingsraad zal voorleggen.” Volgens Tros-directeur Wolzak lijkt het “een wending ten goede”, maar zal nog aan een aantal voorwaarden voldaan moeten worden voordat de Tros besluit het publieke bestel te verlaten. Met name de vraag of Tros en Veronica een commercieel net met andere belangstellenden zullen moeten delen is van belang.

De omroepvoorzitters De Jong (NOS), Braks (KRO) en Wallis de Vries (AVRO) zijn bang voor een flinke inkomstenderving voor het publieke bestel - jaarlijks 90 a 100 miljoen gulden - als Veronica en Tros uit het publieke bestel stappen. Daarbij is geen rekening gehouden met een jaarlijks licentiebedrag dat de uittreders waarschijnlijk moeten betalen.