Bammens BV

Volgens museumdirecteur Rudi Fuchs is geen Nederlands kunstenaar goed genoeg om dat monument voor de democratie te maken. Volgens architect Pi de Bruin zal heel Europa ons uitlachen als het ontwerp van Kounellis alsnog door de Tweede Kamer wordt afgekeurd. Wordt het ooit nog wat met de kunst hier in Nederland?

He nee, zult u zeggen, weer zo'n columnist die begint te zeuren over die roestende kolenkit. He nee, zult u zeggen, ga in godsnaam niet uitleggen dat wat Mateman lelijk vindt, haast per definitie mooi moet zijn - en vice versa.

U heeft gelijk. Er zijn heus nog bestuurders en politici, die oprecht en zonder benepenheid van kunst houden. Er zijn heus nog bestuurders en politici, die bereid zijn als een maansteenrif stand te houden wanneer de vloed ons overvalt en de cultuur gelijk Atlantis zinkt.

Maar daarvoor moet u niet in Den Haag zijn, noch in Athene, Rome of aan de Hellespont, maar gewoon in Amsterdam.

Daar besloot burgemeester Ed van Thijn vorige week een toespraak voor atelierhouders in het voormalige Wilhelmina Gasthuis met een zelf geschreven gedicht. Het heette Ode aan de kunstenaar en volgens de Volkskrant ging het zo: “Een uiting van emoties, van vreugde of verdriet-vaak danig onbegrijpelijk, wat jij alleen maar ziet.- Een bron ook van ideeen en creativiteit, voor velen-nog niet duidelijk, waar 't uiteindelijk toe leidt.-Dat alles, dat ben jij, een kunstenaar, pur sang-voor land en volk en Amsterdam van essentieel belang!”

Een erg mooi vers, vindt u niet, helemaal in de geest van de grote volksdichter Clinge Doorenbos. Persoonlijk heb ik de meeste waardering voor de vondst om “pur sang” te laten rijmen op “belang”, maar als ik toch een kleine kritische kanttekening mag maken zou ik willen opmerken dat het wellicht van nog meer respect had getuigd, wanneer de dichter niet had getutoyeerd, maar de kunstenaar met 'U' had aangeroepen.

Een tikje moeilijk heb ik het ook met het woord “creativiteit”. Heeft Karel van het Reve niet beweerd dat je een slechte schrijver herkent aan het gebruik van bepaalde woorden? Een van die woorden die een fatsoenlijk man, volgens Van het Reve, nooit in de mond zal nemen, is 'creatief'. Dat had u toch moeten weten, burgemeester, want toen u twee weken geleden Van het Reve de Militaire Willemsorde opspeldde voor diens verdienste in het Ruslandspiel, zei u dat u het werk van Karel zo bewonderde.

Maar dat zijn de details. Wat is het toch heerlijk om in een stad te wonen, waarvan de burgemeester overloopt van eerbied voor de kunst en de kunstenaar. Waartoe die eerbied leidt, mocht ik een paar dagen geleden aanschouwen, toen ik over het Leidse Bosje wandelde. Sinds 1952 staat in het Leidse Bosje de buste van Arthur van Schendel, vervaardigd door J.G. Wertheim. Het is een klassiek beeld, niet echt groots, maar door het hoge voorhoofd toch aardig genoeg om even bij stil te staan. In de loop der jaren is Van Schendel verscheidene malen gevandaliseerd. Zijn neus werd er afgeslagen en na een Koninginnedag bleef de sokkel zwartgeblakerd achter.

Inmiddels heeft men het beeld gerestaureerd en voorzien van een nieuwe sokkel. Het staat weer in het gras van het Leidse Bosje. Maar wat heeft de dienst Publieke Werken nu gedaan? Precies voor het beeld, op nog geen meter afstand, hebben ze een vuilnisbak neergezet! Zo'n moderne stadsvuilnisbak, die hangt in buisvormige staanders. Bovendien wordt de vuilnisbak geflankeerd door twee groene banken, die evenwel met hun ruggen naar het beeld staan toegekeerd. Iemand die even wil rusten hoeft nu ten minste niet naar dat beeld te kijken. Stel je voor!

Wat doet die vuilnisbak daar voor de neus van Van Schendel? Is die vuilnisbak, zoals de steenkolen van Kounellis, soms ook een symbool voor democratie? Of heeft men misschien bij Publieke Werken gedacht: “Laten wij, om de kans op vernielingen te verkleinen voor het beeld een etalage van stadsmeubilair neerzetten.” Als je zo redeneert kun je Van Schendel beter in de opslag houden, want dan weet je zeker dat er niets mee kan gebeuren.

Nergens valt te zien wie de maker is van het beeld. Er is geen handtekening en geen naambordje. Op de vuilnisbak staat wel een naam, keurig in kapitalen geverfd: “BAMMENS BV MAARSSEN NL”.

Let op: over vijf jaar hangt die vuilnisbak bij Crouwel in het museum.