Radioportret Albert Helman heeft te weinig relief

'Een leven lang', portret van de schrijver Albert Helman. Vrijdag Radio 5, 11.00-12.00u.

Het NOS-radioprogramma ”Een leven lang” is bedoeld om oudere kunstenaars en wetenschappers nader tot de luisteraar te brengen. De uitzendingen worden aangekondigd als “radioportretten”. Een uur lang laat de hoofdpersoon zich interviewen, af en toe onderbroken door stemmige muziek. Of de luisteraar ook werkelijk meer over hem of haar te weten komt, hangt natuurlijk af van interviewer en genterviewde.

Morgenochtend is op Radio 5 te gast Lou Lichtveld, beter bekend onder zijn pseudoniem Albert Helman. De in 1903 te Paramaribo geboren schrijver verwierf vooral faam met zijn roman ''De stille plantage''

(1931), die door de vele herdrukken tot een klassieker werd. Ook de afgelopen jaren schreef Helman nog boeken, maar hij bereikte nooit meer zo'n groot publiek. De hoofdpersoon komt in het ''radioportret'' niet geheel tot zijn recht. Dat kan liggen aan de beperktheid van de interview-vorm. Wie meer wil weten over de vele literaire werken van Helman is na de uitzending niet veel wijzer. Een toelichting van de redactie en de schrijver zelf op zijn boeken had kunnen helpen. Nu gaat het in de uitzending vooral over ''de mens achter de kunstenaar''. En die mens is soms niet zo interessant als de kunstenaar. In het geval van Albert Helman, ex-onderwijzer, ex-journalist, ex-minister, ex-diplomaat, is dat trouwens niet het geval. Het is een verademing een schrijver met zoveel relativering over zichzelf te horen spreken. Alleen als het over zijn geboorteland Suriname gaat, raakt Helman in staat van opwinding. En dat valt te begrijpen voor iemand die het land in heel wat betere tijden heeft gekend en gediend. Van gewichtigdoenerij is bij de levenswijze Helman geen sprake. Ondanks het feit dat hij nooit een grote literaire prijs kreeg, voelt Helman zich niet miskend. Hij meent dat de lezer door tijd aan zijn boeken te besteden het kostbaarste geeft van alles wat hij kan geven. En dat alleen al is voor Helman een voldoening. De levenslust die de krasse schrijver (''het lijkt me niet zo leuk vreselijk oud te zijn'', zegt de reeds 87-jarige) tentoonspreidt, zal menig luisteraar inspireren. Zijn ervaringen in het Nederlandse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog komen maar even ter sprake. De wederwaardigheden van Helman als journalist tijdens de Spaanse Burgeroorlog blijven zelfs geheel onbesproken. En juist die gebeurtenissen hebben hem voor een deel gevormd. Ook de Indiaanse levensvisie, die Helman na aan het hart ligt, komt nauwelijks aan de orde. Een gemiste kans. In zijn recente verhalenbundel ''Verdwenen Wereld'' beschrijft Helman - zelf van Surinaams-Indiaanse afkomst - op prachtige wijze de Indiaanse beschouwing als relativering van het westerse denken. Het interview met de schrijver heeft nu te weinig relief.