Kabinet blijft vaag over kosten van nieuw asielbeleid

DEN HAAG, 6 JUNI. De Tweede Kamer moet snel, heel snel, akkoord gaan met het gisteren gepresenteerde nieuwe opvangregime voor asielzoekers. Dit beleid is voor een belangrijk deel gekoppeld aan wetsvoorstellen van staatssecretaris Kosto (justitie), die beogen de Vreemdelingenwet aan te passen aan de eisen van deze tijd. Het kabinet wil het nieuwe asielbeleid reeds per 1 oktober laten ingaan. Daarom moet de Kamer nog voor de zomer instemmend reageren op de voorstellen. Kosto zei gisteren dat uitstel van de behandeling door de Kamer voor hem een “schrikbeeld” is.

Kern van het nieuwe asielbeleid is de beoogde versnelling van de asielprocedures. Nu moeten asielzoekers in veel gevallen jaren afwachten of zij al dan niet worden toegelaten als vluchteling (met zogenoemde A-status). Deze lange periode van onduidelijkheid werd al heel lang inhumaan gevonden. In september vorig jaar stelde minister d'Ancona in een brief aan haar collega ministers (“Amicae, Amicique,”) vast dat de opvang van asielzoekers “definitief was vastgelopen”. “Amsterdam stuurt asielzoekers de straat op omdat zij ook geen opvangmogelijkheden meer hebben”, zo schreef de minister aan de “vriendinnen en vrienden”. Er kwam een task force onder leiding van de minister-president. En op 11 september vorig jaar werd reeds in de ministerraad gesproken over de oplossingen die gisteren als beleid werden gepresenteerd: het afremmen van de stroom asielzoekers door “het bieden van ontwikkelingshulp ter plekke”. Het verkorten van asielprocedures. Waarbij een onderscheid werd aangebracht tussen “de logistieke procedures” en het systeem van rechtsbescherming. En ten slotte: “het verduidelijken van de positie van de niet-verwijderbare asielzoekers” (de gedoogden). Waren de problemen aanvankelijk vooral beheersmatig (waar laten we al die mensen), tegen het eind van het vorig jaar werd de vraag steeds meer: “Wat moet dat wel niet kosten?” De vastgelopen asielprocedures werden met het stijgen van de aantallen steeds 'duurder'. Volgens de nachtmerriescenario's, die terug te vinden zijn in de Tussenbalans, zouden de kosten van het asielbeleid kunnen stijgen van 440 miljoen in 1991 tot 736 miljoen in 1995. Uit het onrustige Midden-Oosten en uit het ineenstortende Oostblok zouden 30 tot 40.000 asielzoekers op weg zijn naar ons land. Het aantal asielzoekers dat de afgelopen jaren naar Nederland kwam groeide van bijna 6.000 in 1986 tot ruim 21.000 in 1990. Dit jaar verwacht Justitie zelfs 25.000 asielverzoeken. Overigens is Nederland onder asielzoekers bij lange na niet het “populairste” land in West-Europa. Uit cijfers van het VN Hoge commissariaat voor de Vluchtelingen blijkt bijvoorbeeld dat van de 442.469 asielzoekers die vorig jaar naar West-Europa kwamen bijna de helft (193.050) Duitsland als bestemming had. Ongeveer vier procent van het totale aantal asielzoekers dat naar het Westen kwam, belandde in Nederland. Daarmee staat Nederland op een achtste plaats na Duitsland, Frankrijk, Zwitserland, Zweden, Engeland, Oostenrijk en Hongarije.

Eerder vorig jaar had het kabinet al twee commissies ingesteld die de problematiek van de asielopvang (de commissie-Mulder) en van de illegalen (de commissie-Zeevalking) moesten onderzoeken. Deze adviezen werden echter in het licht van de “acute onbeheersbaarheid van de asielzoekersproblematiek” niet afgewacht. Inderhaast werden de nieuwe artikelen 7a, 17a en 18a toegevoegd aan de Vreemdelingenwet en als wetsvoorstel ingediend. Het zijn beheersmaatregelen die Justitie de bevoegdheid geven asielzoekers op te sluiten die het land binnenkomen via Schiphol, en om afgewezen asielzoekers op te sluiten voordat ze het land worden uitgezet. De rest van het opvangbeleid - de vier opvangcentra waar binnen een maand een eerste oordeel wordt geveld over de gegrondheid van een asielverzoek, de versnelde afhandeling van gegronde en ongegronde verzoeken, de verschillende opvangvoorzieningen voor deze categorieen - werd aangekondigd in de memorie van toelichting bij deze voorgestelde wijzigingen van de Vreemdelingenwet. Het beleid dat het kabinet gisteren presenteerde gaat verder dan alleen de versnelling van de asielprocedures: het is een poging tot “consistent beleid”. En dat betekent volgens het kabinet dat er vanaf nu een duidelijk onderscheid gemaakt zal worden tussen legale en illegale vreemdelingen. De eerste groep krijgt naar gelang de duur van hun verblijf een steeds sterkere rechtspositie. De illegalen dienen het land te verlaten. De Kamer heeft al overwegend positief gereageerd op het voorgestelde asielbeleid. Maar of de voorstellen ongeschonden door de Kamerbehandeling zullen komen staat te bezien. De fracties van PvdA en CDA zijn tegen het eventueel opsluiten van afgewezen asielzoekers. Grote vraagtekens zijn er ook op het terrein van de rechtsbescherming van de asielzoekers. Mr. A.Mulder, voormalig staatsraad en voorzitter van de naar hem genoemde adviescommissie, betwijfelde bij de aanbieding van het eindrapport van de commissie in april bijvoorbeeld of Nederland asielzoekers wel mag opsluiten op Schiphol. En het CDA stelt in een reactie op de voorstellen de hamvraag: Welk “prijskaartje” hangt er nu eigenlijk aan al dit beleid? Daarover bleef minister Hirsch Ballin (justitie) gisteren vaag. Het asielbeleid kost nu zo'n 570 miljoen gulden. Het beleid is er alleen op gericht de stijging van dat bedrag zoveel mogelijk binnen de perken te houden.

Parijs was zich bewust van de internationale bedenkingen over Operatie Turquoise en deed een aantal pogingen om die weg te nemen. Eén van de eerste acties van de Franse militairen in Rwanda bestond eruit om een kamp met Tutsi-vluchtelingen te beschermen dat werd belaagd door radicale Hutu-milities.