Duits plan voor hulp van G-7 aan Sovjet-Unie

BONN, 6 JUNI. De Duitse regering is van plan volgende maand op de vergadering van de zeven grote industriestaten in Londen (G-7) voor te stellen de steun voor Gorbatsjovs hervormingspolitiek in de Sovjet-Unie metterdaad voort te zetten. Zij het dat zij daaraan duidelijke voorwaarden aan Gorbatsjov wil verbinden.

Om zo'n voorstel voor te bereiden heeft kanselier Helmut Kohl staatssecretaris Kohler (financien) afgelopen weekeinde naar Moskou gestuurd. Kohler heeft daar “enkele uren” met de Sovjet-president gesproken over een hulpplan met een in de tijd gefaseerde opzet. Zo'n opzet, waarin het accent aanvankelijk vooral op managementhulp, adviezen en scholingsprogramma's zou liggen, zou tegemoet komen aan de reserves van de meeste leden van de G-7, die pas meer geld in de Sovjet-Unie willen pompen als er werkelijke economische hervormingen komen en als zichtbaarder is wat er met het geld gebeurt voor de industriele opbouw van het land (en niet voor de winkeletalages). Alleen als dat het geval is, zou de volgende fase van het Duitse voorstel intreden en zouden er nieuwe grootscheepse kredieten aan de Sovjet-Unie kunnen worden gegeven.

Voorwaarden daarvoor: meer hervormingen, een duidelijker verhouding tussen het centrale gezag in Moskou en de deelrepublieken en concrete indicaties over wat er met Westelijke kredieten gebeurt, zo zei Kohler na terugkeer uit Moskou voor de Duitse radio. Een heel ander geluid laat oud-kanselier Helmut Schmidt vandaag horen in een interview met de Financial Times. Volgens hem moeten Westelijke staten zich in de omgang met de Sovjet-Unie langzamerhand ook gaan orienteren op andere politici dan Gorbatsjov. Namelijk op leiders van deelrepublieken die op weg zijn naar onafhankelijkheid. Volgens de SPD'er Schmidt, die kanselier was van 1974 tot 1982 en tegenwoordig een van de uitgevers is van het Duitse weekblad Die Zeit, is Gorbatsjov onder druk van de KGB, de militaire leiding en het conservatieve gedeelte van het partij-apparaat sinds vorig najaar vervallen tot een zig-zagkoers wat de opening en hervorming van de Sovjet-Unie betreft. Schmidt is somberder geworden over de toekomst van de Sovjet-Unie. Hij noemt het thans “een reele prognose”

dat de Sovjet-Unie dadelijk “een andere vorm van dictatuur of chaos” tegemoet gaat. (In besprekingen ter redactie van Die Zeit schatte de oud-kanselier de kans van slagen van Gorbatsjov tot voor kort nog wel op “fifty-fifty”, zei een redacteur van dat blad onlangs, jmb.) Schmidt acht het niet zo belangrijk of Sovjet-president Gorbatsjov volgende maand aanwezig is bij de vergadering van de zeven grootste industriestaten (G-7) in Londen. Mits hem daar maar geen financiele beloften worden gedaan of kredieten worden toegezegd. “Belangrijk is dat hij daar geen geld krijgt”, zegt hij. Juist het feit dat de Sovjet-president van plan is om in Londen opnieuw om enorme kredieten te vragen, onbevestigde berichten willen dat hij aan kleine 200 miljard gulden denkt, “toont hoe weinig hij begrijpt van wat internationale markten voor hem kunnen doen”, aldus Schmidt. Hij zou het ook “een wonder” vinden als de Sovjet-Unie er, zoals afgesproken, in zou slagen voor 1994 350.000 soldaten terug te trekken uit de vroegere DDR, zo zegt hij waarschuwend in de richting van de regering in Bonn. In zijn kritische herwaardering van Gorbatsjovs koers en kansen staat Schmidt in Duitsland niet alleen. Juist begin deze week hebben de Duitse banken bij monde van de chef van de Deutsche Bank, Kopper, nog eens bevestigd dat zij niet bereid zijn tot kredieten aan de Sovjet-Unie zonder een garantie van honderd procent van de Duitse overheid.