Nucleaire consensus

TYPISCH FRANS is de aankondiging van president Mitterrand van Frankrijks toetreding tot het non-proliferatieverdrag (NPV) verpakt in een 'complementair' wereldomvattend ontwapeningsplan. Hier betreedt niet een schuldbewuste verloren zoon het lang gemijde familiegoed, maar schalt de herautstrompet van de nieuwe verlichting. De erfenis van eigen atoomwapens, van omstreden export van nucleaire technologie en van ongebreidelde wapenleveranties aan landen in de Derde wereld betekent geen ballast, maar wordt aangewend als een katapult waarmee Parijs zichzelf de nieuwe wereldorde inschiet. Een presidentiele order volstaat om het land in de voorhoede der wapenbeheersers te doen belanden.

Tevredenheid past bij de Franse bekering tot het verdrag dat de spreiding van kernwapens wil tegengaan. De eerste commentaren onderstrepen dat het nu voor China moeilijker wordt afzijdig te blijven. Wat zou mooier zijn dan wanneer de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad - tegelijk overwinnaars uit de Tweede Wereldoorlog en de enige atoommogendheden toen het verdrag in 1968 in leven werd geroepen - eindelijk eensgezind de wereld voor verspreiding van het militante atoomvirus willen behoeden. Alleen, het is geen 1968 meer.

Verscheidene landen hebben zich inmiddels kernwapens verschaft of staan op het punt daarover de beschikking te krijgen, niet toevallig steeds in regio's waar grote spanningen bestaan.

DE LEIDRAAD van het NPV was dat de 'atoommogendheden' van destijds andere landen niet zouden helpen een militair nucleair vermogen te ontwikkelen en dat die tweede categorie landen zelf niet naar die status zou streven. Maar er is nu een derde categorie ontstaan: landen die zich niets van het NPV aantrekken, sommige ondanks hun handtekening onder dat verdrag. Moet deze groep nu worden 'gelegaliseerd' als atoommogendheid en neemt zij daarmee de verplichtingen op zich die de 'oude' atoommogendheden - minus China dus - op zich hebben genomen of moet zij haar kernwapens of haar potentieel daartoe opgeven? - waartoe Irak nu wordt gedwongen.

Bij de komende heroverweging van het NPV zal dat een van de voornaamste vraagstukken moeten zijn. Een consensus van de Vijf op dit punt zou van doorslaggevend belang zijn. Frankrijks toetreding tot het NPV zou pas bijzondere betekenis krijgen als zij daartoe een opmaat zou blijken te zijn geweest.