Notitie: associatie met Suriname vergt offers bevolking

DEN HAAG, 5 JUNI. Als Suriname daar om vraagt wil Nederland een vorm van samenwerking, die bestaat “uit een samenhangend geheel van bestanddelen”. Dat staat in de notitie over Suriname die is toegevoegd aan de brief van premier Lubbers en minister Van den Broek aan de Kamer.

Het pakket zal het volgende moeten omvatten: - Monetaire en economische sanering, waardoor het vertrouwen van binnen- en buitenlandse investeerders wordt hersteld.

- Structurele versterking van het overheidsapparaat, waarbij Nederland een inbreng zal hebben.

- Voortvarende aanpak van versterking van de democratie en beeindiging van de militaire invloed op de politiek. De defensie van Suriname wordt, als beide landen daartoe de wens te kennen geven een bij verdrag te regelen gezamenlijke verantwoordelijkheid.

- Inhoudelijke afstemming van de buitenlandse politiek. Deze is nodig gezien de Nederlandse rol bij de verdediging van Suriname.

- Waarborging van de onafhankelijkheid en de kwaliteit van de rechtspraak en van de eigen verantwoordelijkheid en kwaliteit van de staande magistratuur. Verbetering van de Surinaamse politie.

- Voortzetting van de Nederlandse ontwikkelingshulp en aanwending van een gedeelte van die hulp voor dit pakket maatregelen met het oog op samenhang en doeltreffendheid.

- Als deze plannen worden gerealiseerd kan de visumplicht vervallen. - Een regeling om in beperkte mate onderdanen van beide landen de mogelijkheid te bieden zich over en weer te vestigen. Dat kan terugkeer naar Suriname mogelijk maken zonder 'alle schepen achter zich te verbranden'.

In de notitie wordt erop gewezen dat het gezond maken van de economie offers zal vergen van de Surinaamse bevolking. Zo zullen inkrimping van de overheidssector en vermindering van de koopkracht waarschijnlijk niet te vermijden zijn. In feite is daarvan al volop sprake. De paraplu van een nauwere band met Nederland biedt meer waarborgen en perpectieven voor het beschikbaar komen (en de terugkeer) van expertise vanuit Nederland, voor het herstel van vertrouwen bij investeerders en financierders en het consolideren van de effecten van een economisch aanpassingsbeleid, inclusief het verzachten van de sociale effecten daarvan.

Een mogelijke nauwere aansluiting aan de Nederlandse gulden zal een grotere bemoeienis meebrengen van Nederlandse monetaire autoriteiten en dwingen tot een strak monetair, fiscaal en budgettair beleid. Zou de Nederlandse gulden worden ingevoerd, dan krijgt de bevolking wel een hard betaalmiddel maar de hoeveelheid waarover zij kan beschikken zal beperkt zijn.

Versterking van democratie en rechtsstaat, aldus de notitie, gaat evenmin zonder inspanningen. Dit proces is echter van groot belang voor de kwaliteit van het leven van de bevolking van Suriname. De Nederlandse inbreng biedt het proces meer kans op succes en kan de duur ervan bekorten.

Afstemming van het buitenlands beleid legt niet slechts beperkingen op. Suriname kan dan gebruik maken van het aparaat van de Nederlandse vertegenwoordigers in het buitenland, daar waar het zelf geen posten heeft.

Deze vorm van intensieve associatie is van andere aard dan de relaties binnen het Koninkrijk met de Nederlandse Antillen en Aruba. Het kabinet is van oordeel dat Nederland beschikbaar is voor een gesprek over een nauwere samenwerking - in feite een nauw bondgenootschap tussen twee soevereine staten, te regelen bij verdrag, met wederzijdse mogelijkheid tot opzegging - 'zo Suriname zelf dat wil', aldus de notitie.