Kamerfracties zetten nog veel vraagtekens bij de Defensienota

DEN HAAG, 5 JUNI. Het is goed dat er een Defensienota ligt, maar er is nog zoveel onduidelijk rondom het toekomstige Europese veiligheidsbeleid dat de plannen die Defensie heeft met de krijgsmacht niet zonder meer kunnen worden gerealiseerd. Dat was gisteren in grote lijnen de boodschap van de vijf grote partijen in een discussie over de Defensienota, een 'voorproefje' van het Kamerdebat over de nota dat maandag begint.

De NAVO heeft weliswaar militair-technisch een aantal beslissingen genomen die een toekomstig veiligheidsbeleid vorm geven, zoals een multinationale mobiele brigade, maar politiek bestaat daarover nog allerminst duidelijkheid. Evenmin is duidelijk wat de positie zal zijn van de Westeuropese Unie (WEU) naast de NAVO. De budgettaire onderbouwing van de plannen in de Defensienota werd alom 'zwak'

genoemd. Het VVD-Kamerlid Van Heemskerck Pillis-Duvekot wil gezien deze onzekerheid dat er in de nota 'ijkmomenten' worden opgenomen, waarbij de herstructurering van de krijgsmacht kan worden getoetst aan onder andere de internationale ontwikkelingen. Het Kamerlid Ter Veer (D66) dacht in dat verband aan een jaarlijks terugkerende evaluatie bij de behandeling van de defensiebegroting.

Het PvdA-Kamerlid Van Traa noemde de NAVO een “oplossing op zoek naar een missie” en daarin schuilt volgens hem een risico. Hij meent dat op dit moment directe bedreigingen van het NAVO-gebied en calamiteiten elders in de wereld, die een inbreuk op de rechtsorde vormen en tot een interventie van de NAVO zouden kunnen nopen, nogal eens door elkaar worden gehaald. Actie buiten het NAVO-grondgebied is volgens hem alleen mogelijk op basis van VN-resoluties en artikel 51 van het VN-handvest of uit humanitaire overwegingen. Nimmer zouden de NAVO-landen mogen worden blootgesteld aan de verleiding het bondgenootschap een rol te laten spelen in bijvoorbeeld een handelsdispuut met Japan.

Op Groen Links na accepteren alle partijen in grote lijnen de vorming van een luchtmobiele brigade door Nederland, de belangrijkste vernieuwing in de Defensienota. De PvdA vindt wel dat de traditionele scheiding tussen de krijgsmachtdelen moet worden opgeheven en dat daarom de mariniers erbij betrokken moeten worden. De brigade is volgens de PvdA op dit moment ook te duur. De VVD vindt dat er voor de luchtmobiele brigade geen andere taken mogen worden opgeofferd, het CDA wil juist dat er een inventarisatie wordt gemaakt van 'achterhaalde taken'. D66 vraagt zich af of het gewenste aantal gevechtshelikopters (40) wel nodig is.

De vraag voor de commissie die de diensplicht zal onderzoeken hoeft volgens de meeste partijen niet meer te luiden in hoeverre deze kan worden afgeschaft, maar wat de consequenties van afschaffing zijn.