Hoogleraren: autobezit moet ook duurder worden; PvdA-ideaal over auto bij jaarcongres van VNG doorgeprikt

DEN HAAG, 4 JUNI. Twee hoogleraren, beiden lid van de PvdA, hebben vandaag een taboe doorbroken. Niet alleen het autorijden moet duurder worden, maar ook de auto zelf, riepen prof.dr.ir. H. Priemus en prof.dr.mr. C.A. de Kam onafhankelijvan elkaar op het jaarcongres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in Den Haag.

“U kunt het geloven of niet”, sprak Priemus niet zonder ironie tot een zaal die gevuld was met 2.300 gemeentebestuurders, “maar er zijn statistische samenhangen geconstateerd tussen autobezit en autogebruik.

Menigeen koopt een auto om er gebruik van te maken.” In de politiek bestaat tot nu toe over een onderdeel van het erkeersbeleid een gemeenschappelijke opvatting, van VVD tot PvdA: het gaat in de strijd tegen de files en om het behoud van het milieu niet aan het autobezit aan te pakken. Er moet alleen maar minder worden gereden. Vandaar dat de vaste kosten (motorrijtuigenbelasting bijvoorbeeld) niet hoeven te stijgen (PvdA, CDA) of zelfs zouden moeten dalen (VVD) maar dat de kosten die samenhangen met het gebruik (brandstofaccijns, parkeertarieven) wel flink omhoog moeten. Het is het oude ideaal van Den Uyl: iedere arbeider een auto. Daar prikte Priemus, wetenschap(Jpelijk directeur van het Onderzoeksinstituut voor Technische Bestuurskunde in Delft, doorheen. Net zoals De Kam, hoogleraar in de economie van de publieke sector aan de universiteit van Groningen, dat deed. Verhogingen van heffingen wegens bezit en gebruik van de auto moeten fors zijn, zei De Kam. “We zijn immers aan de vierwieler verslaafd geraakt.” Ook het bezit van de auto heeft negatieve gevolgen, schetste hij: zes miljoen vehikels hebben parkeerrmte nodig en veroorzaken afvalproblemen. De Kam, lid van de Commissie-Stevens die moet adviseren over de belastingherziening, pleitte voor verhoging van de motorrijtuigenbelasting en voor de introductie van een nieuwe fiscale aanslag: de parkeerbelasting. Dat zou een soort baatbelasting zijn die gemeenten veel geld kan opleveren, terwijl daarnaast parkeermeters nodig blijven om het parkeren op bepaalde plaatsen te rantsoeneren. “Een aantal autezitters zal de wagen na lastenverhogingen moeten wegdoen”, voorspelde de hoogleraar. Dat levert vermindering van de mobiliteit op, en dat was de bedoeling. 'Mobiliteit tussen leefbaarheid en bereikbaarheid' is het thema van het tweedaagse jaarlijkse congres van de VNG, dat voor menig gemeentebestuurder ook een avondje-uit pleegt op te leveren (vanavond op het programma: 'pierewaaien' in Scheveningen).

Het congres is ook bedoeld om gemeentebestuurders ervate doordringen dat het verkeersbeleid van groot belang is voor de toekomst van het milieu en van hun invloed daarop. De rol van de VNG, belangenbehartiger van alle gemeenten, is vooral de boze boodschap over te brengen, zegt directeur drs. P.Th. Dordregter. Gemeenten beconcurreren elkaar bijvoorbeeld met het bieden van aantrekkelijke parkeerfaciliteiten om bedrijven te lokken. Dat moet afgelopen zijn, vindt de VNG-directeur, maar veel verder “dan een signaalfgeven dat het menens is”, strekt zijn bevoegdheid niet, erkent hij. De VNG tracht haar leden te benvloeden en vanuit welke overtuiging dat gebeurt, was aan de samenstelling van de lijst van gastsprekers te zien: wel een vertegenwoordiger van de Stichting Natuur en Milieu, niemand van de ANWB. “Daar hadden we geen zin in”, zegt Dordregter. Het congres bood, zoals vaker wanneer het thema mobiliteit in gezelschap wordt besproken, een scala aan mogelijke oplossingen voor file- en milieuproblemen.

Overdektfietspaden met zes banen, vond De Kam. Pas de volkshuisvesting aan het mobiliteitsbeleid aan, stelde Priemus. Maar is er wel iets aan het probleem te doen? Prof.dr. J.G. Lambooij, hoogleraar economische geografie aan de Universiteit van Amsterdam, introduceerde somber 'De Wet van het Behoud van Ellende': Wie de bereikbaarheid van de stad voor het verkeer vermindert, bevordert de spreiding. Wie de spreiding bevordert, roept meer verkeer op. De burgemeester van Winterswijk, ir.

P.A.E. van Erkelens (voorzitter van de VNG-commissie milieu), toonde een waslijst van mogelijke 'beleidsinstrumenten'. Ten minste een daarvan is nog weinig gehoord: schaf moeder- en vaderdag af en er zal minder mobiliteit zijn.