De onderwijs-bulldozer

Een spookachtig tafereel speelt zich deze weken aan het Binnenhof af. In een lege zaal discussieert een handvol experts en jargon-verslaafden over een onderwerp dat de vezels van de samenleving beroert en die amenleving wendt zich af: men begrijpt het niet en zo men het al begrijpt gaat het om natuurgeweld. De noodlottige bulldozer van bureaucraten en belangen heeft na een half decennium overleggen en rapporteren een wetsontwerp basisvorming naar het parlement geschoven waarvoor iedereen wijkt. Weliswaar wordt op dit moment een conflictje ten tonele gevoerd tussen de PvdA-staatssecretaris en de CDA-fractiespecialist, maar dat mag geen naam hebben. Het is maar amper groot genoeg om iedereen eraan te herinneren dat wetsontwerpen in dit land altijd nog eet naar een parlement moeten voordat het wetten kunnen worden.

De wet basisvorming betekent een ingrijpende verandering voor hele generaties kinderen en ouders. Murw gepraat na zoveel jaren gaat dat door, hoewel niemand er enthousiast over is en er eigenlijk op voorhand al zo genoeg van heeft dat het niet eens meer tot een behoorlijke inhoudelijke discussie komt. Het WRR-rapport van de socioloog Schuyt uit 1986 bood een interessant hervormingsplan, hoewel ook toen al deraag kon worden gesteld waarom niet gewoon een punt achter de middenschool-discussie van de jaren zeventig gezet had kunnen worden.

Maar in elk geval had dat rapport het grote voordeel dat het de scholieren een veel breder vakkenpakket aanbood, gelijke kansen bood en serieuze toetsen aanbracht. De uitkomst vijf jaar later is schokkend.

Het beroepsonderwijs is schromelijk verwaarloosd, er komen conglomeraten, op exacte vakken en talen wordt in de drie (of vier) basisjaren van het voortgezet onderwijs gekort en e als veertienjarige een derde moderne taal wil leren, moet het doen als met piano: na tijd en prive. De tragiek bij dit alles is dat de onderwijs-bulldozer rijdt op de brandstof van de schone schijn van hogere kwaliteit en grotere gelijkheid. De bureaucraten en belangen maken als het ware een mentale spagaat tussen de jaren zeventig en de jaren negentig. De eigenlijke problemen en onrechtvaardigheden - depreciatie van beroepsonderwijs, verwarringn gelijkheid met gelijkwaardigheid, conglomeraten in plaats van scholen - blijven bestaan. Een kwart eeuw na de Mammoet komt de Bulldozer eraan. (Bijna) Niemand had erom gevraagd, niemand zat erop te wachten en niemand roept meer Stop.