Hussein: niet naar Israel, wel direct overleg

TEL AVIV, 3 JUNI. De Jordaanse koning Hussein heeft geen plannen om naar Jeruzalem te komen, maar is bereid tot rechtstreeks vredesoverleg met Israel in het raam van een regionale vredesconferentie.In een uitvoerige verklaring heeft een woordvoerder van koning Hussein vannacht deze toelichting gegeven op een zaterdag gepubliceerd vraaggesprek in het Franse weekblad Le Point. Daarin sprak de vorst zich uit voor het doorbreken van taboes en voor rechtstreeks vredesoverleg met Israels leiders.

Het zeer uitvoerig door de Israelische media gebrachte vraaggesprek in Le Point had aanvankelijk in Israel grote verwachtingen gewekt.

Onmiddellijk erden overeenkomsten gevonden met de vredessfeer aan de vooravond van het historische bezoek van de Egyptische president Anwar Sadat in het najaar van 1979.

Dit werd nog eens versterkt door de joviale manier waarop minister van buitenlandse zaken David Levy gisteren na het kabinetsberaad de Jordaanse koning via radio Israel voor een onmiddellijk bezoek aan Jeruzalem uitnodigde. “We zullen de rode loper uitleggen en een orkest laten spelen”, zei Levy. ater op de avond naam premier Yitzhak Shamir wat vaart terug. Hij zei geen uitnodiging naar Amman te sturen om de Jordaanse koning niet in verlegenheid te brengen hoewel de bereidheid bestond met hem vredesoverleg te voeren. Volgens Shamir ziet Israel uit naar een ontmoeting van de leiders van alle landen in het Midden-Oosten “om te discussieren hoe we vrede kunnen sluiten”.

Voor een teruggrijpen naar de 'Jordaanse optie' zei Shamir, nogal veelbetekend, geen aanleiding te zien.

In het vraaggesprek met Le Point antwoordde koning Hussein op de vraag of hij bereid is Israels leiders te ontmoeten dat “de taboes moeten verdwijnen, omdat ik niet inzie hoe een land over het hoofd kan worden gezien dat binnen de Arabische sfeer (wereld) leeft”. De koning sprak de verwachting uit dat deze rechtstreekse contacten spoedig zullen plaatshebben. “Zij zouden al onze angsten moeten wegnemen”, aldus de koning.

Dit is uit de mond van een Arabischeleider taal waarnaar Shamir hunkert. Aangezien koning Hussein zich ook uitsprak voor de vorming van een gezamenlijke Jordaans-Palestijnse delegatie, indien de PLO daarom vraagt, beantwoordde hij aan Israels politieke eisen. In de Israelische pers verschijnen vandaag berichten dat de PLO ermee zou hebben ingestemd dat in een dergelijke delegatie geen met Yasser Arafats organisatie gedentificeerde Palestijnen zitting hebben.

Ondanks de koude douche die gisteravond ook door de Jordaanse minister van buitenlandsezaken over de enthousiaste Israeliers werd uitgestort en de van hogerhand gelaste stilte in de Jordaanse media spreken politieke kringen in Jeruzalem toch van een “belangrijke ontwikkeling”. Voorlopig - totdat koning Hussein zelf zijn standpunt nader toelicht - wordt het niet uitgesloten dat hij op een openlijk contact met Israels leiders aanstuurt en het taboe van de veelvuldige geheime besprekingen met hen achter zich laat.

In Jeruzalem bestaat de indruk dat koning Hussein van Syrie het groene licht heeft gekregen om deel te nemen aan het door de Amerikaanse diplomatie op gang gehouden vredesproces.

In persoonlijke, nog geheime boodschappen aan de leiders van de landen in het Midden-Oosten heeft de Amerikaanse president George Bush het afgelopen weekeinde een poging gedaan om de obstakels die het bijeenroepen van een regionale vredesconferentie in de weg staan, te overwinnen. De Amerikaanse minister van bitenlandse zaken James Baker heeft in het weekeinde in Lissabon een boodschap van Bush met een dergelijke strekking voor president Hafez al-Assad in handen gegeven van zijn Syrische collega Farouk al-Shara.

Volgens berichten in de Israelische pers zijn Damascus en Jeruzalem onder zware presidentiele druk gezet om de door de Golfoorlog geopende 'venster van mogelijkheden' niet te sluiten. Dat zou althans voorlopig een einde kunnen maken aan de Amerikaanse inspanningen het Israelisch-(Palestijns)Arabische conflict in vreedzame banen te leiden. Eveneens volgens berichten in de Israelische pers van vandaag zou Bush zelfs overwegen uitnodigingen aan de leiders van het Midden-Oosten te sturen voor een topgesprek in Washington.

Het vraaggesprek van koning Hussein met Le Point heeft aan al deze berichten een typisch Middenoosterse, dramatische dimensie gegeven.

Tijdens de wekelijkse regeringzitting leidde Husseins vraaggesprek gisteren tot een botsing tussen minister Levy en de minister van bouwnijverheid, Ariel Sharon. De laatste betoogde dat er van onderhandelingen met koning Hussein geen sprake kan zijn omdat Jordanie al een Palestijnse staat is. Volgens Sharon kan Israel koning Hussein in het beste geval een kop koffie aanbieden, omdat de vorst geen macht in Amman heeft.

Levy viel fel tegen Sharon uit en beschuldigde hem ervan erop uit te zijn het vredesproces te torpederen. Shamir koos in dit debat de zijde van Levy en gaf zijn minister van buitenlandse zaken opdracht te blijven werken aan het vredesproces.