SURINAME

De boekentoptien van Suriname (fictie en non-fictie) ziet er als volgt uit:

1. Hoe duur was de suiker: C. Mac-leod 2. Het beste uit de Surinaamse keuken: Sam Sin Hewitt 3. Het taalboek voor jong en oud: A. Sweet 4. De nieuwe streken van Anansi: J. Krishnadath 5. Een korjaal vol dier: G. Barron 6. Een sloot vol vissen: G. Barron 7. De Surinaamse groentetuin: R. Power & J. Wijngaarden 8. Surinaamse koto's en angisa's: Ilse Henar-Hewitt 9. Codjo de Brandstichter: H. Rikkens 10.Jongeren en........: Jeugdcentrum, diverse auteurs Het meest opvallend bij boekhandel (en uitgeverij) Vaco te Paramaribo is de grote uitstalling van oude Story's en Prive's. Men vindt er nog de Story van 9 september 1989, die meldt dat ''Willeke eindelijk Marco's bruid wordt''. Vaco is altijd de best gesorteerde boekhandel van Suriname geweest. Mulisch, Hermans, Hen, Garcia Marquez, Dostojevski, alles kon men er vinden. Ook aan wetenschappelijke werken had Vaco een rijke voorraad.

Wie de boekhandel aan de Domineestraat nu binnenstapt, raakt gedeprimeerd door lege rekken. De pulpbladen, die Vaco via een speciale overeenkomst met VNU kan betrekken, zijn volgens bedrijfsleider Frits Terborg (42) zo'n beetje ''de belangrijkste pijler'' geworden. Het spijt Terborg echt, want hij heeft de betere tijden gekend.

e verslechtering in de boekenvoorziening is het gevolg van de nijpende schaarste aan deviezen. De problemen begonnen na de stopzetting van de Nederlandse ontwikkelingshulp in 1982. Het jaar 1983 bracht nog even een opleving, omdat de ''revolutionaire'' regering zich van haar beste kant wilde laten zien. Maar daarna ging het snel bergafwaarts. Sinds 1987 heeft Vaco geen buitenlandse boeken meer kunnen importeren. De betrekkingen tussen Vaco en gerenommeerde uitgeverijen als LongmanMacmillan en Oxford University Press zijn verbroken. Zelfs de English Language Book Society, die tegen lage prijzen 'doordrukken'

verzorgt voor landen in de Derde Wereld, laat het al een paar jaar afweten.

Nederlandse en Vlaamse literatuur is bij Vaco niet meer te krijgen. Alleen bij de Volksboekenwinkel aan de Keizerstraat liggen nog een paar beduimelde exemplaren uit oude voorraden, waaronder De adem van Mars (Leo Vroman) en Wilde lantaarns (Theun de Vri. Op een plank ligt ook een exemplaar van P.C. Hoofts Geraerdt van Velsen. De Volksboekenwinkel, ooit opgericht door de linkse Volkspartij, heeft door goede banden met de Chinese ambassade ook een verzameling revolutionaire titels en Beijing Reviews.

De boekentoptien van Suriname - gebaseerd op verkoopcijfers van Vaco - bevat door de deviezenschaarste alleen Surinaamse uitgaven. Onbetwiste topper is Hoe duur was de suiker van Cynthia Macleod, echtgenote van de onlangs overleden Surinaamse amssadeur in Brussel. De historische roman over het leven van planters en slaven in het Suriname van de achttiende eeuw is in Nederland gekraakt, maar de oplage in Suriname is inmiddels de tienduizend al gepasseerd, ongekend veel voor een land met 400.000 inwoners.

Het beste uit de Surinaamse keuken van Sam Sin Hewitt staat ruimschoots op de tweede plaats. Surinamers houden van lekker eten.

Zeer opvallende derde is Het taalboek voor jong en oud. Nederlands is voor veel Surinamers geen mdertaal en dat is te merken aan de verkoop van deze titel. Als warme broodjes gaan de boeken bij Vaco over de toonbank: twee- tot driehonderd exemplaren per maand.

De nummers vijf en zes zijn kinderboeken. In De Surinaamse groentetuin wordt de Surinamer onderwezen in het groenten verbouwen. Het boek over koto's en angisa's moet de bevolking wijzer maken over creoolse klederdrachten. Codjo de Brandstichter is een historische rom over de gevluchte slaven Codjo, Mentor en Present, die begin vorige eeuw een verwoestende stadsbrand in Paramaribo veroorzaakten. Jongeren en....

geeft de Surinaamse jeugd voorlichting over uiteenlopende onderwerpen. Nu buitenlandse literatuur in Suriname nauwelijks is te krijgen, willen Surinamers hun geld kennelijk nuttig besteden. Vandaar dat het gehalte 'lering' van veel boeken op de toptien minstens zo groot is aLs het gehalte 'vermaak'. Als het niet tijdelijk was uitverkocht, zou zelfs het boek Diplomatie en internationaal recht van de in Brazilie gestationeerde Surinaamse diplomaat E. Werners op de toptien hebben geprijkt.

Bij de bibliotheken zijn buitenlandse titels als Ghandi van E. Easwaran en A Passage to India van E.M. Forsterveel gevraagde titels.

Het zullen wel voornamelijk hindoestanen zijn die voor deze boeken in de rij staan. Wie de topliteratuur wil lezen, is ook aangewezen op de bibliotheken. Maar ook deze hebben geen geld om nieuwe titels aan te schaffen. In d openbare bibliotheek van het Cultureel Centrum Suriname (CCS) is nog maar een exemplaar over van Turks Fruit. De rest is in de loop der jaren achtergehouden door lezers. Om elk verder risico uit te sluiten, mag dit laatste boek nog slechts in de leeszaal worden gelezen. Bij het CCS hopen ze een beetje dat Jan Wolkers een paar nieuwe exemplaren naar Paramaribo stuurt.