Scepsis in Athene over beloofde regeling dienstweigeraars

ATHENE, 1 JUNI. In Griekenland is een wet in de maak die voorziet in plaatsvervangende, civiele dienstplicht, tweemaal zo lang als de militaire, voor gewetensbezwaarden, zoals die al in alle andere Europese landen behalve Zwierland bestaat. Dat Griekenland zo'n wetgeving nog steeds niet heeft en honderden gewetensbezwaarden voor vier tot vijf jaar opsluit - hun vergrijp geldt als 'misdaad' zodat zij er ook de rest van hun leven schade van ondervinden - komt het land op grote kritiek te staan bij internationale Europese lichamen en Amnesty International.

De aankondiging van de nieuwe wet is in de gelederen van de dienstweigeraars met veel scepsis ontvangen, omdat drie jaar geden de toenmalige socialistische regering van Andreas Papandreou ook al is gekomen met zo'n belofte, waar later niets meer van werd gehoord. Dat gebeurde, toen de gedetineerde, niet-religieus gemotiveerde dienstweigeraar Michalis Marangakis bezig was aan een hongerstaking die hem aan de rand van de dood bracht. Aangenomen wordt dat de recente verklaring in verband staat met de verwachting dat Griekenland in het Europese Parlement weer eens ongezouten aanvallen tegemoet kon zien, vooral uit de socialistische fractie. Daar was het klimaat er niet vriendelijker op geworden nadat drie Europarlementariers, onder wie vice-voorzitter mevrouw Kristen Jensen, de toegang was geweigerd in de beruchte militaire gevangenis Avlona bij Athene, waar 287 van de 427 dienstweigeraars worden vastgehouden. Zij wilde de meldingen nagaan over erbarmelijke toestanden aldaar, speciaal voor de gewetensbezwaarden.

Deze zouden slechter worden behandeld dan de 'gewone' gevangenen: nauwelijks gelucht, gekort op bezoekuren emedische begeleiding en met negen of meer gepropt in cellen bestemd voor hoogstens zes. In het voedsel zouden vaak ongerechtigheden als bebloed verband, nagels of rattestaarten worden aangetroffen.

De afgevaardigden mochten ten slotte, in het bijzijn van de directeur, een deputatie van dertig man ontmoeten die de meldingen zo goed en zo kwaad als dat ging bevtigde. Er was ook een Griekse - ecologische - afgevaardigde alsmede de Griekse Europarlementarier Desyllas. Men vroeg dringend om reinigings- en ontsmettingsmateriaal.

Het Griekse ministerie van justitie hoopt van de EG 2,2 miljard drachmen (24 miljoen gulden) te ontvangen voor de bouw van meer 'open gevangenissen' naar het voorbeeld van de agrarische bij Cassandra in noord-Griekenland waar 150 gewetensbezwaarden verblijven en waar elke dag voor twee geldt.

Momenteel zijn alle Griekse gedetineerde dienstweigeraars Jehova's getuigen. Maar er lopen ook zaken tegen 42 nieteligieus gemotiveerden.

Tegen tien hunner zijn arrestatiebevelen opgesteld die echter nog niet werden uitgevoerd. Alle 469 weigeren ze gebruik te maken van de bestaande wet, die ongewapende dienstplicht in militair verband en voor dubbele duur mogelijk maakt, dus bij voorbeeld als (geuniformeerde) kok of chauffeur.

Een nevenklacht betreft het feit dat er in Avlona ook twee veroordeelde geestelijken vertoeven, hoewel de Griekse wet stelt dat deze niet in dienst hoeven alhun kerkgenootschap officieel is erkend, zoals met de Jehova's enige jaren geleden is gebeurd.