Quqin-speelster speelt variant op Deltablues

Concert: Chinese muziek door Dai Xiaolian (quqin), Huang Bai (vocaal) en het ensemble Ya. Gehoord: 31-5 RASA, Utrecht.

Is popgitarist Ry Cooder wel eens in China geweest? Kent de Chinese Dai Xiaolian zijn platen? Hoe het ook zij, het recital dat deze quqin-bespeelster zaterdag in RASA gaf, deed dan eens aan Cooder denken. Een wonderlijke zaak omdat haar instrument zeshonderd jaar oud is en de door haar gespeelde composities nog enkele eeuwen ouder zijn.

Komt het doordat de quqin, een meterlange zither-variant liggend op een tafel wordt bespeeld, net als de Hawa-gitaar? Ligt het aan haar 'slide-techniek', het glijden over de snaren? Soms klinkt haar zevensnarige instrument als een harp, ijl en hemels, veel vaker echter als een steelguitar, de stuende compagnon van menig Deltablues-troubadour.

Wonderlijk lijkt het inderdaad omdat de quqin-componisten niet alleen alle noten opschreven maar zelfs de houding van de handen, inclusief de aanwijzing dat de pink altijd omhoog moest wijzen net als bij een keurig kopje Haagse thee.

De meest plausibele verklaring voor het feit dat Dai Xiaolian in RASA eerder modern dan klassiek klonk is waarschijnlijk het feit dat de oude componisten een ding niet konden of wensten vast te leggen: ritme. Misschien heeft de in Shanghai geboren quqiniste het van zichzelf, misschien heeft zij het geleerd, maar in ieder geval heeft zij het: een vorstelijke timing, een aanstekelijk gevoel voor ritme dat eeuwen en oceanen overbrugt.

Het sinds 1983 bestaande Ya-ensemble maakte minder indruk. Voor volksmuziek speelt dit ijverig levend kwartetje te saai, voor kunstmuziek veel te oppervlakkig. Bij ons in de Jordaan in een 'artistiek arrangement' van HeJH)tropole Orkest, zoiets was het, maar dan op zijn Chinees.

De bijdrage van Huang Bai, ook al academisch geschoold, waren kort en niet altijd krachtig. Het sprekendst kwam deze vocaliste voor de dag in zeer uitgesproken stukken. Het door grote intervallen gekenmerkte liefdeslied uit de provincie Shanxi was er zo een, het van Glissandi doortrokken lied van het Miao-volk mocht er ook zijn.

Maar alle provincialen en muziekschoolse ijver ten spijt, er was er maar een die alle grenzen overschreed. Quqin-speelster DaiXiaolian. En nu maar wachten tot een producer van 'wereldmuziek' het ook ontdekt en er een hippe ritmebox of 'stringsectie' bij bedenkt.