Overvol portret van NDT-choreograaf Jiri Kylian

Dit seizoen is Jiri Kylian vijftien jaar artistiek directeur van het Nederlands Dans Theater (NDT). Onder zijn leiding ontwikkelt de rebellenclub van vroeger zich tot een internationaal topgezelschap. Een visitekaartje met een gouden randje, dat bij staatsbezoeken onze cultuur vertegenwoordigt. Hans Hulscher heeft een ruim zeventig minuten durend portret samengesteld van Kylian, zijn werk en zijn dansers, dat zaterdagavond door de NOS wordt uitgezonden.

In 1968 verlaat Jiri Kylian Tsjechoslowakije om met een beurs verder te studeren aan de school van het Royal Ballet in Londen. Vandaar vertrekt hij voor vijf jaar naar tuttgart om bij John Cranko te dansen. Tijdens de Praagse opstand is hij even in zijn geboortestad, maar weet met de laatste trein naar het westen te ontkomen. Pas in 1982 bezoekt hij voor het eerst zijn vaderland met het NDT, om daar “te laten zien wat ik in het buitenland heb gedaan”.

Televisieregisseur Hulscher heeft de reis meegemaakt en vastgelegd. Dit levert vertederende beelden op van de hereniging met familie en vrienden. Naast een feeste met een lied en een dansje, is er ook een kijkje in de oude balletstudio waar Kylian zijn eerste danspassen zette. Verder ziet de kijker de beelden terug van het overweldigende succes dat Kylian en zijn dansers behalen in het Smetana Theater in Praag met balletten als Psalmensymfonie, Soldatenmis, Overgrown Path en Sinfonietta.

“Jiri is nooit een aankomend choreograaf geweest”, zegt de ballerina - en huidig artistiek leidster van het Stuttgart Ballet - Marcia Haydee in de documentaire, “vanaf het begin had hij topklasse”.

Amusant beschrijf zij hoe zij bij de repetitie van een van zijn eerste werken van de rug van haar partner wordt geslingerd en onder de piano belandt. Anekdotes als deze verluchtigen de compacte en overvolle beeldcollage.

De documentaire Jiri Kylian - Choreograaf is voor de internationale markt gemaakt. Daarom wisselt de regisseur en samensteller Hans Hulscher in een rap tempo reportages af met interviews en registraties. Daarvoor maakt hij ondermeer gebruik van pive-opnamen en materiaal van de Duitse zender SDF. Hij springt daarbij als een vlo van het ene tijdperk naar het andere. Steeds komt hij terug op de belangrijkheid en internationale erkenning van de choreograaf en toont zo'n groot aantal balletfragmenten, dat Kylians uitspraken over en visie op zijn 'ambacht' ondergesneeuwd raken. Dat is jammer, want Kylian doet zinnige en interessante uitspraken over zijn “fysieke onderzoekingstocht naar de menselije ziel”.