Turkije wacht geladen op eerste mei

ISTANBUL, 30 APRIL. Donkere wolken pakken zich ieder jaar samen boven Istanbul en andere Turkse steden bij de nadering van de eerste mei.

Turkije is het enige land ter wereld waar openbare viering van de eerste mei is verboden. Ook nu weer hebben enkele links-georienteerde vakbonden aangekondigd zich niet aan dit verbod te zullen houden en zich niet te zullen beperken tot viering binnen gesloten deuren.

Het centrale plein Taksim in Istanbul is de plek waarop de jaarlijkse 'alternatieve viering' zich richt. In 1977 vielen hier 35 doden onder chaotische en nog onopgehelderde omstandigheden, waarbij provocaties uit rechtse en uiterst linkse (Koerdische) hoek een rol hebben gespeeld.

Het militaire regime van generaal Evren, dat in 1980 aan de macht kwam, ging met verwijzing naar deze slachting over tot een definitief verbod van elke vorm van 1 mei-viering. Onder het burgerbewind van Turgut Ozal werd dit teruggebracht tot een verbod van viering op straat. Trotsering hiervan leidt de laatste jaren steevast tot onlusten, in weerwil van het feit dat Taksim op 1 mei de indruk pleegt te maken van een bezette stad.

Twee jaar geleden vielen er twee doden, vorig jaar werd een jeugdige demonstrante door politiekogels verlamd. Ook nu weer is de atmosfeer geladen. President Ozal heeft gemeend kort voor deze 1ste mei een gepantserde toespraak tegen de Turkse vakbeweging te moeten houden.

Het buitensporige huwelijksfeest van zijn zoon Efe, dat hij daags daarop liet aanrichten, heeft er weinig toe bijgedragen om de slechte indrukken hiervan te doen vervagen.

Een onlangs in het parlement aangenomen wet die uitzicht bood op vrijlating van duizenden politieke gevangenen heeft niet datgene opgeleverd wat er, althans aan linkse zijde, van werd verwacht.

Relatief veel meer rechtse dan linkse gedetineerden kwamen op vrije voeten, onder wie de moordenaar van vakbondsleider Turkler en zelfs massamoordenaars uit de periode van voor 1980.

Voorts waren Istanbul en andere steden bij de nadering van de eerste mei het toneel van een ongekend groot aantal bomaanslagen, opgeeist door de linkse organisatie Dev Sol (revolutionair links). Vele hadden als doelwit kantoren van de regerende Moederlandpartij. Ook de Koerdische guerrillabeweging in het zuidoosten toont zich maximaal actief, met als culminatie de moord, zondagavond, op drie functionarissen in het stadje Solhan, ver van de grenzen met Irak en Syrie.