Expertise

In zijn artikel op de Opiniepagina (NRC Handelsblad, 22 april) kritiseert Andre Spoor sovjetologen die, naar zijn zeggen, met 'oude expertise' de huidige machtsverhoudingen in de Sovjet-Unie trachten te analyseren, terwijl de situatie inmiddels zo is veranderd dat deze expertise niet meer van waarde is.

De 'gemiddelde politieke waarnemer' bleek vrijwel evenveel inzicht in de materie te hebben als de sovjetoloog met 'diepgaande sovjet-expertise en jarenlange studie van het Kremlin'. Voor Spoor is het 'moeilijk te verteren' wanneer een aantal van hen (onder wie ondergetekende) weer uitlegt hoe het in elkaar zit.

Spoor bewijst met zijn artikel in feite het tegenovergestelde van wat hij wil beweren. Door zijn gebrek aan inzicht in het functioneren van het sovjet-systeem denkt hij dat de ontwikkelingen zo complex en onvoorspelbaar zijn dat niemand enige voorspelling kan doen van wat ons met de Sovjet-Unie te wachten staat. Doch geeft juist gedegen kennis van het sovjetsysteem, met alle specifieke sovjet-problemen en de sovjet-mentalitei, een expert beter inzicht in de huidige ontwikkelingen? De complexiteit, de chaos, de anarchie en de desintegratie van het sovjet-imperium maakt de analyse van de ontwikkelingen in de USSR moeilijker, maar daarom gedegen achtergrond-kennis alleen maar noodzakelijker.

Ik ben overigens een van de sovjetologen die altijd kritisch tegenover Gorbatsjov heeft gestaan en ik heb daarvan in de afgelopen jaren ook herhaaldelijk blijk gegeven. In mijn boek Perestrojka of Destrojka heb ik al in 1988 een aantal verregaande voorspellingen gedaan die, in alle bescheidenheid gezegd, vrijwel alle zijn uitgekomen. De anarchie, de desintegratie, de regionalisering van de politiek en de totale ineenstorting van de sovjeteconomie werden in dat boek reeds aangekondigd. Dit boek, en andere artikelen van mijn hand, bewijzen dat het onzinnig is om te beweren dat ik 'nu weer weet hoe het allemaal zit'. Spoor heeft dit boek, en soortgelijke boeken van collega's, blijkbaar nooit gelezen. Dat is niet erg, want Spoor is geen sovjet-expert, maar hij moet anderen niet verwijten, dat zij dat wel zijn en daarom geloven dat zij de gebeurtenissen kunnen analyseren.