De Klerk vreest burgeroorlog in Zuid-Afrika

JOHANNESBURG, 30 APRIL. De Zuidafrikaanse president F.W. de Klerk heeft gisteren in een emotionele rede tot het parlement in Kaapstad laten weten weten dat hij vreest voor een burgeroorlog als er niet ogenblikkelijk een einde komt aan het geweld in de zwarte woonoorden.

Hij riep de zwarte leiders op onmiddellijk met hem aan tafel te gaan zitten om het geweld te bespreken. In de ernstigste geweldsuitbarstingen van dit jaar kwam het afgelopen weekeinde opnieuw een groot aantal mensen om het leven. Volgens niet bevestigde berichten zou het dodental inmiddels zijn opgelopen tot eenenveertig.

“Zo kunnen we niet verder”, aldus De Klerk. “Er moet onmiddellijk een einde komen aan al het geweld, want met geweld en intimidatie ondergraven we slechts onze eigen vooruitzichten. Door de steeds verder gaande polarisatie is het niet onmogelijk dat ons land in een burgeroorlog terecht komt. Daarom is het noodzakelijk dat alle politieke leiders en alle kerken met elkaar gaan samenwerken.”

De Klerk betuigde opnieuw zijn onvrede met de manier waarop het ANC vasthoudt aan het ultimatum dat het de regering heeft gesteld. Volgens dit ultimatum moet de regering voor 9 mei aanstaande maatregelen hebben genomen om het zwarte geweld aan banden te leggen. Tevens moet de regering voor die datum hebben ingestemd met het vertrek van de ministers van justitie en defensie.

De president zei evenwel te geloven in de oprechtheid waarmee de anti-apartheidsbeweging “om vrede schreeuwt”. “Het is ook mijn hartekreet”, aldus De Klerk. “Daarom doe ik opnieuw een beroep op het ANC om met de regering te praten.”

De Klerk herhaalde verder zijn oproep voor een uitgebreide top van kerkelijke, politieke en maatschappelijke leiders. Deze top zou eind volgende maand moeten worden gehouden. Het ANC deed dit initiatief van de regering vorige week af als “een poging om het internationaal aanzien te vergroten”. De Inkatha-beweging van Zulu-leider Buthelezi heeft laten weten wel aan de conferentie te willen deelnemen.

De Klerk ging gisteren in zijn toespraak tot het parlement niet in op het ANC-ultimatum waarin de vrijlating van alle politieke gevangenen wordt geeist. Regering en oppositie waren dit in augustus van het vorig jaar al overeengekomen. Het ultimatum liep vanochtend vroeg af.

Het afgelopen weekeinde werden er negenendertig politieke gevangenen vrijgelaten. Oppositie en regering verschillen met elkaar van mening over wie nu precies als politiek delinquent moet worden aangemerkt.

Volgens het ANC zitten in Zuid-Afrika nog meer dan duizend mensen wegens een politiek delict achter de tralies. De Zuidafrikaanse regering houdt het aantal op tweehonderd.

De machtige jeugdafdeling van het ANC kondigde gisteren aan grootscheepse acties te hebben voorbereid om haar eisen aan de regering kracht bij te zetten, en het tijdstip waarop het ultimatum afloopt te markeren. De afdeling gaf onder meer te kennen van plan te zijn het parlement en andere belangrijke overheidsgebouwen te bezetten. (AP, UPI)