Blauwbekken in Amsterdam tijdens koninginnenacht

AMSTERDAM, 30 APRIL. Uit Hazerswoude-dorp komen ze, bij Leiden. Een dorp van vijfduizend inwoners met drie kerken, een cafe en twee supermarkten. Nu staan ze midden in de nacht te blauwbekken voor het Rijksmuseum. De groep, zo'n vijfentwintig man sterk, besloot naar de Vrijmarkt in Amsterdam te gaan, omdat 'daar nu eenmaal meer te doen is'. Met vaten bier, vuilniszakken vol broodjes, vier pannen met bevroren tomatensoep en een veewagen als podium voor drie popbandjes.

Het zijn geen commerciele handelaren. In 1990 stonden ze voor het Rijksmuseum. De verkoop liep toen boven verwachting en de winst is naar een gezondheidsproject in Mali, Afrika gegaan. “Die dag heeft ons niets gekost en we hebben een hoop lol gehad. Dat is het belangrijkst”, zegt er een. Daarom zijn ze nu zo verbolgen over de strenge maatregelen van de Amsterdamse politie dit jaar. Geen verkoop van alcohol zonder geldige vergunning, geen eigen podia en geen versterkte muziek. “Hier weten ze een leuk feest weer goed te verzieken.”

Om half zeven maandagavond arriveert de Hazerswoudse groep in Amsterdam. Twee zusjes houden de plaats voor het museum al vanaf het middaguur bezet. Om half acht 's avonds beginnen ze uit te stallen en broodjes te smeren, nauwelijks twintig minuten laten staat de politie voor hun neus. De agenten dreigen: “Als we straks langskomen en die rommel staat er nog, nemen we de hele boel in beslag.”

Tijd voor rijp beraad. De ene helft van de groep wil in Amsterdam blijven en een boete riskeren, de anderen willen het boeltje oppakken en naar de Vrijmarkt in Utrecht vertrekken. Uiteindelijk besluiten ze te blijven.

Zoals aan kerstmis een kerstnacht vooraf gaat kent Amsterdam zijn koninginnenacht. Handelaren stellen hun koopwaar op, koopjesjagers nemen alvast een voorproefje en sommige Amsterdammerse buurten vieren hun eigen pre-koninginnedagfeest, voordat de grote invasie losbarst.

Op de Nieuwmarkt is om twaalf uur 's nachts bijna de hele buurt in de tent van 'Het Danspaleis' te vinden.

Voor veel handelaren breekt ondertussen een koude nacht aan, gevolgd door een gure, opvallend stille ochtend. Twee mannen laden zuchtend hun voorraad pils weer in een bestelauto. Met grote hoeveelheden koffie en warme chocolademelk proberen ze te redden wat er te redden valt.

Nieuw is dit jaar de regel dat de markt, inclusief de voorbereidingen, zich dient af te spelen op de dertigste april tussen middernacht en negen uur 's avonds. Dat bleek vannacht in de binnenstad vrij letterlijk te worden genomen: rond de klok van twaalf beleefde de vrijmarkt een vliegende start.

Binnen een kwartier verspreidden de houtskoolvuurtjes hun walmende rook, werden bierpompen aangesloten en kleren uitgestald en liepen straten vol met een kolkende, luidruchtige mensenmassa.

Amsterdam werd gisteren volledig herverkaveld. Met krijtjes, touw, tape en plastic linten werd de binnenstad opgedeeld in duizenden vakken die vooral na middernacht werden opgevuld met stalletjes, kramen, busjes en terrassen. Overal hielde handelaren de wacht op klapstoeltjes, met een thermoskan koffie onder handbereik. De aantrekkelijkste plaatsen - de grachtengordel en de grotere doorgangsroutes in de Jordaan - waren gisteren in de loop van de ochtend al geannexeerd.

Twee miljoen mensen bezochten vorig jaar Amsterdam en dat is een aantrekkelijke klantenschare met een belangstelling die verder strekt dan het allegaartje aan tweedehands goederen dat traditioneel in de aanbieding was.

Een andere regel betreft het verbod op de verkoop van alcoholische drank door particulieren. Vannacht prijkten in de stalletjes prominent de blikjes frisdrank, maar uit het commentaar van het dienstdoende politiepersoneel viel op te maken dat men zo zijn twijfels had over de naleving van het verbod. Hoewel grote ongeregeldheden vannacht uitbleven, drukte het overmatig alcoholgebruik duidelijk een stempel op de feestvreugde. Menig Amsterdammer zag de huisdeur benut als urinoir en op het Singel kwam het hierover zelfs tot een klein handgemeen.

Vanochtend trokken rond half elf de eerste drommen OV-kaart houders vanaf het Stationsplein de stad in. De handel stond klaar: veel warme dranken, maar ook kramen vol zonnebrillen, dunne oranje T-shirts en oranje zonnepetjes.

Wat de voedseltrends betreft: braadworsten en hamburgers waren helemaal uit, de sate- en shoarmastalletjes zetten dit jaar de toon en de Vietnamese loempia's stegen met stip. In de Leidsestraat en op het Rokin begonnen ondertussen de eerste drie kindertjes-met-viool aan een lange dag van koude vingers.