A. YALIM; PvdA moet allochtonen trekken

Hoe komt de Partij van de Arbeid de crisis van de partij te boven? In een serie vraaggesprekken over de koers van de sociaal-democraten vandaag het twaalfde met de politicoloog Ayhan Yalim.

AMSTERDAM, 30 APRIL. In de grote steden groeit langzaam maar zeker een nieuwe multi-culturele samenleving. Juist die steden zijn zo bepalend voor de politieke ontwikkelingen in Nederland. En juist de PvdA heeft daar traditioneel zijn grootste aanhang. Alleen al die gegevens dwingen tot politieke vernieuwing. Maar niemand ziet het of durft de discussie erover aan.

Dit is de mening van de Turkse politicoloog Ayhan Yalim. “De Partij van de Arbeid”, redeneert hij, “doet er verstandig aan zich zo snel mogelijk bewust en openlijk te richten op de nieuw ontstane multi-culturele samenleving, te beginnen met de grote steden. Doet de partij dat niet, dan gaat het met de PvdA onherroepelijk verder bergafwaarts.”

Yalim is ruim zeven jaar geleden uit Turkije naar Nederland gekomen als politiek vluchteling. Hij is nu werkzaam als secretaris van de Adviesraad Minderhedenbeleid voor Turken bij het stadhuis van Amsterdam en is actief lid van de PvdA. Hij verwijt zijn partij angst om openlijk een keuze te maken voor een nieuwe gemengde samenleving die geen enkel onderscheid meer maakt tussen autochtonen en allochtonen. De bevolking van Amsterdam bestaat nu al voor meer dan een kwart uit migranten en voor het eind van deze eeuw is het fifty-fifty. In Rotterdam, Utrecht en Den Haag liggen die percentages iets lager, maar de stijging is zeker zo sterk als in de hoofdstad.

Yalim zegt in PvdA-afdelingsvergaderingen een tendens op te merken dat zij zich meer willen inspannen voor de directe behoeften van autochtonen, omdat men bang is dat meer mensen anders uiterst rechts gaan stemmen of gewoon thuisblijven. Per definitie betekent dit minder aandacht voor migranten.

“Het is een illusie te denken dat je daarmee mensen en dus kiezers die zich van de PvdA hebben afgekeerd terug kunt winnen. Je bent zo naar twee kanten toe verkeerd bezig. De traditionele Nederlandse aanhang is veel minder dan wordt verondersteld genteresseerd in snelle, praktische oplossingen voor hun maatschappelijke problemen door politieke partijen. Mijn indruk is dat de mensen om heel andere redenen in de PvdA zijn teleurgesteld. Ze willen mijns inziens weer een partij met een duidelijke en inhoudelijke visie op de maatschappij en op de toekomst van onze samenleving. Een partij dus die staat voor goed geformuleerde idealen, die zijn gestoeld op een samenleving die is veranderd zowel qua mentaliteit als qua etnische samenstelling.”

Over het brengen van de democratie 'naar de mensen toe' meent Yalim dat in de praktijk precies het tegendeel wordt bereikt. “Ik heb de laatste jaren in mijn Amsterdamse stadsdeel met opzet nogal wat vergaderingen bijgewoond, vooral commissievergaderingen van de deelraad. Dan zie je het volgende: omdat de 'politici' die in die deelraden moeten functioneren vaak nog te onervaren zijn en te weinig weten, komt het er in de praktijk op neer dat een ambtenaar de zaak dicteert. Dat gebeurt in de bekende ambtelijke taal die vervolgens ook door de deelraadpolitici klakkeloos wordt overgenomen. De gewone mensen begrijpen het niet meer en haken af. Ik ben van nabij getuige geweest dat het zo werkt.”

Als je de PvdA vergelijkt met een 'winner' als D66, dan heeft die partij het imago vernieuwend te zijn. Daarom is D66 aantrekkelijk voor kiezers. Yalim is er zeker van dat die populariteit snel zal verminderen als D66 ideologisch een partij blijft zonder duidelijke visie op de maatschappij. Er kan vervolgens een Nederlandse Le Pen opstaan met een weliswaar zeer verwerpelijk, maar duidelijk anti-buitenlanderstandpunt. Het zou Yalim niet verwonderen als zo'n partij een groot deel van het nu ontstane 'grijze' vacuum van teleurgestelde niet-stemmers opvult. “Nederland, inclusief dus mijn eigen PvdA, heeft gewoon geboft dat zich tot op heden nog geen rechtse, racistische volksmenner a la Le Pen heeft aangediend.”

Yalim hoopt van harte dat de PvdA als eerste elk onderscheid tussen autochtonen en allochtonen laat vallen en niet alleen in puur discriminerende zin. De partij zal daar zeker de vruchten van plukken.

“Wij maken allemaal deel uit van de nieuwe Nederlandse samenleving, of we nu Amsterdammers, Zeeuwen, Turken, Groningers, Surinamers of Limburgers zijn. De PvdA is - ondanks de enorme verliezen die zijn geleden - onder migranten nog steeds de partij met de grootste aantrekkingskracht, ook voor behoudende mensen. Als je die realiteit niet wilt of kunt erkennen dan speel je een verloren spel, vooral in de grote steden met hoge percentages nieuwkomers. Vergeet niet: Surinamers en Antillianen hebben landelijk al kiesrecht en de cijfers tonen aan dat onder Turken en Marokkanen, zeker die van de tweede generatie, de drempel naar naturalisatie, dus algemeen kiesrecht, steeds lager wordt.”.

En hij gaat verder: “Hoe langer je als PvdA die herorientering op de samenleving uitstelt, hoe meer migranten zich definitief zullen afkeren van het Nederlandse politieke stelsel, dus ook van mijn partij. Het is begrijpelijk dat ze dan hun heil zoeken in hun eigen plaatselijke gemeenschap en daar vervolgens belangencircuits of een eigen politieke groepering vormen, zoals onlangs de Democratische Moslimpartij, die in het stadsdeel Zuidoost een zetel behaalde. Te weinig mensen, ook binnen mijn partij, zien nog dat die trend al flink aan het doorzetten is. In Zuidoost is al bijna sprake van een eigen Surinaamse republiek.”

Waarneembaar paternalistisch gedrag binnen de PvdA stemt Yalim niet erg optimistisch. Hij verwacht niet dat de sociaal-democraten op korte termijn de bakens zullen verzetten. “Ik heb gemerkt dat als je als Nederlander in een politieke discussie een afwijkend standpunt inneemt, je wordt beschouwd als intellectueel. Maar als je als migrant precies hetzelfde zegt, hoor je al gauw dat je nog niet zo goed bent aangepast. Ik zie dat zuiver als aanpassingsdwang. Sommigen spreken ook wel van 'uitsluiting'. Trouwens, die discussies worden nog altijd gevoerd vanuit de dominerende Nederlandse maatschappij. Wij en de allochtonen. Dan creeer je tegenstellingen, laten we maar aannemen onbewust, terwijl er juist sprake zou moeten zijn van een geleidelijk afstaan van politieke macht aan de nieuwkomers. Als je zo'n eerlijker verdeling, toch een grondgedachte in de PvdA, niet wilt, of, iets vriendelijker gezegd, daar nog onvoldoende oog voor hebt, dan kun je de migranten als participerende medeburgers echt wel vergeten. En ben je ze dus ook definitief kwijt als potentiele PvdA-aanhang.”