Weg met de handel in neushoornhoorn

Er is slecht nieuws voor 'astronauten, typistes, frequente televisiekijkers' en andere categorieen potentiele gebruikers van het medicijn Dianshi Mingmu Wan van de Gunagzhou farmaceutische fabriek te China: als het aan het Wereld Natuur Fonds ligt wordt het preparaat binnen de kortste keren uit de handel genomen.

Dit is des te spijtiger omdat de pillen in een klap de lever kalmeren, de nierfunctie helpen bestendigen en het gezichtsvermogen verbeteren. De bijsluiter belooft zelfs: “Spanningen in het oog zullen spoedig verdwijnen en goed gezichtsvermogen zal ogenblikkelijk worden hersteld. Bij regelmatig gebruik kunnen alle oogziekten worden genezen, op ieder moment, overal ter wereld.” Dat Dianshi Mingmu Wan 3 procent abrikozepit, 3 procent antilopehoorn en 3 procent osseknie bevat, is maar 9 procent van de verklaring voor deze verbijsterende prognose, en niet wat het WNF zoveel zorgen baart.

Ook een middel als Da Huo Luo Dan, veelvuldig geslikt door Chinezen met gespannen zenuwen en spieren, trage bloedcirculatie en reuma, zal moeten verdwijnen: niet zozeer omdat het 6 procent hagedissebloed en 10 procent tijgerbot bevat, maar omdat het, net als Dianshi Mingmu Wan, het kalmeringsmiddel Niu Huang Ching Hsin Wan en het panacee Pao Ying Tan (met 8 procent gedroogde zijdeworm en 9,7 procent gedroogde schorpioen) buitengewoon ongezond is voor de laatste neushoorns op deze planeet. Zij lopen het risico een van de meest klantwervende bestanddelen te vormen van nog te produceren chinese wonderpillen - zoals hun tienduizenden gesneuvelde familieleden bijdroegen aan de reeds geboekte verkoopresultaten. Vooral naar cornu rhinoceri bestaat een nauwelijks te stelpen vraag, maar ook aan neushoornhuid, bloed, -haar, -bot en -nagel wordt een heilzame werking toegeschreven door talloze Oostaziatische patienten. Dat hun gezondheid nu door het Wereld Natuur Fonds wordt bedreigd, hebben ze echter volkomen aan zichzelf te danken: door massaal, ongedisciplineerd slikgedrag hebben ze ervoor gezorgd dat de wereld-rhinoceros-populatie in veertig jaar daalde van enkele honderdduizenden tot 11.000 exemplaren nu. En dat is nog geen 22.000 hoorns: in tegenstelling tot de 500 a 900 overlevende Sumatraanse neushoorns, en de twee Afrikaanse soorten (3400 puntlip- en 4800 breedlipneushoorns) hebben de 1950 resterende Aziatische en 70 Javaanse neushoorns maar een hoorn. Misschien dat daarom aan hun hoorns zoveel meer waarde gehecht wordt: in 1990 deed een kilo Aziatische hoorn in Thailand ruim 54.000 dollar, tegen ruim 4.000 dollar voor Afrikaanse hoorn.

Hoe het ook zij, het WNF heeft besloten dat het nu definitief uit moet zijn. Voortdurend blijkt dat zelfs de beste bescherming in het terrein onvoldoende is bij een aanhoudende vraag naar neushoornprodukten. Vandaar dat het net nu gesloten wordt rond de laatste landen waar die nog vrijelijk verhandeld en verwerkt kunnen worden: Taiwan, Communistisch China, Zuid-Korea en Thailand. De hoop op succes wordt gerechtvaardigd door het feit dat de vrije markten in Yemen, Japan, Hong Kong, Macao, Maleisie, Burundi en de Verenigde Arabische Emiraten dankzij internationale acties nu (vrijwel) geheel gesloten zijn.

Dat neushoornhoorn als afrodisiacum zou worden gebruikt is een westers verzinsel - anderzijds zijn nu, als verrassend onderdeel van de nieuwe campagne, voor het eerst betrouwbare onderzoeksgegevens gepubliceerd waaruit een zekere heilzame werking van de hoorns blijkt. Dat astronauten er te allen tijde in alle landen al hun oogkwalen mee kunnen genezen is nog niet bewezen - wel dat ratten met verhoging baat vinden bij injecties met gemalen neushoornhoorn.

Op een persconferentie op het Brusselse kantoor van het WNF werd dat verontrustende nieuws gebracht door een van de initiatiefnemers van de actie, Tom Demeulenaer, chef van het Europese hoofdkwartier van de Stichting TRAFFIC, de nevenorganisatie van het WNF die aard en omvang bijhoudt van illegale handel in bedreigde dier- en plantesoorten. Het onderzoek leerde echter nog meer: “Het bleek dat met de hoorns van de saiga, een antilopesoort die in Siberie in grote aantallen voorkomt, en ook met waterbuffelhoorn precies hetzelfde resultaat kon worden geboekt. Zelfs koeiehoorn werkt, al heb je daar grotere hoeveelheden van nodig.”

Demeulenaer is de eerste om te erkennen dat alle neushoorns ter wereld al lang en breed zullen zijn omgebracht tegen de tijd dat een miljard Chinezen en een paar honderd miljoen andere Zuid Oost Aziaten van de jongste onderzoeksgegevens op de hoogte zijn gesteld. “We werken wel langs de educatieve lijn, en het onderzoeksrapport zal in ieder geval in het Chinees worden vertaald. Maar uiteindelijk zal de hulp toch van de regeringen in de betrokken landen moeten komen. Als een van de eerste stappen op weg naar het einde van alle handel, hebben we gevraagd om de omvang van de bestaande voorraden bekend te maken zodat we het verloop kunnen volgen. China heeft dat in 1989 al gedaan: toen hadden ze nog tien ton neushoornhoorn liggen!”

Niet bekend