'Vader' van christelijke pacifisten overleden

ROTTERDAM, 29 APRIL. Dr. J. de Graaf, die in christelijke kring wel 'de vader' van de Nederlandse vredesbeweging werd genoemd, is vorige week op 79-jarige leeftijd in Heemstede overleden.

Hannes de Graaf was van 1955 tot 1976 hoogleraar in de wijsgerige ethiek aan de theologische faculteit van de Rijksuniversiteit Utrecht. Behalve op wetenschappelijk gebied was hij als ondogmatisch, vrijzinnig protestants theoloog ook op politiek, maatschappelijk en kerkelijk gebied actief. Zo behoorde hij tot de oprichters van de vroegere vrijzinnig-christelijke jeugdcentrale (VCJC) en later ook van de voormalige Pacifistisch-socialistische partij (PSP).

De Graaf was voorts twintig jaar lang voorzitter van Kerk en Vrede, de belangrijkste, althans meest principiele kerkelijke vredesbeweging in die tijd. Zijn boek 'In gesprek met de Bergrede' (1957) was het eerste van een hele reeks publikaties die over christelijke vredespolitiek zouden verschijnen. Hij was bovendien een leerling van de Leidse, remonstrantse hoogleraar H.J. Heering die in de jaren twintig en dertig veel invloed had met zijn studie 'De zondeval van het christendom'

(1928) over vraagstukken van oorlog en vrede. Op initiatief van De Graaf werd dat boek in 1981 opnieuw uitgegeven.

Voor De Graaf had het bijvoeglijk naamwoord 'ethisch' bepaald geen halfzachte, moralistische bijklank, maar behoorde ethiek ook tot het veld der wetenschapsbeoefening. Internationaal genoot de Utrechtse theoloog en pacifist enige bekendheid als lid van en Nederlandse vertegenwoordiger bij de Christelijke (of Praagse) Vredesconferentie. Deze vooral op Oost-Europa georienteerde organisatie raakte in de jaren zestig en zeventig in kerkelijke kring in diskrediet omdat zij de Russische inval in Tsjecho-Slowakije niet veroordeelde.