Politie zal strenger optreden tegen overtreders van regels; Vrijmarkt in Amsterdam nauwelijks 'te verteren'

AMSTERDAM, 29 APRIL. Is de Amsterdamse vrijmarkt op Koninginnedag nog wel onder controle te houden? De politiebureau's zijn vrijwel onbereikbaar, de gemeentereiniging en de andere diensten durven pas 's avonds in actie te komen.

De keuringsdienst van waren echter zal zich morgen met tientallen controleurs midden in het gedrang wagen. “Onze aandacht zal vooral uitgaan naar risicoprodukten als halfgare kip, sate die bij een te lage temperatuur staat te pruttelen en exotische hapjes als taco's en pangsit”, verklaart C.J.M.

van Kippersluis, plaatsvervangend directeur van de keuringsdienst.

Hoewel de keurmeesters afgekeurde waren gewoonlijk in beslag nemen, zullen ze zich morgen beperken tot het onbruikbaar maken van de produkten. Van Kippersluis: “Je kunt natuurlijk moeilijk met zo'n bak bedorven gehakt door de mensenmassa gaan zeulen. Dus maken we het ongenietbaar door er zeepsop overheen te gooien of het vlees grondig in de houtskool te wrijven.”

De 35 Amsterdamse controleurs worden geholpen door een bijstandsteam van nog eens 15 opsporingsambtenaren uit de rest van het land. Behalve de aangeboden hapjes inspecteren de keurmeesters ook de persoonlijk hygiene van de standwerkers.

“Met vieze nagels en handen met zweertjes aan vlees zitten, en dat vervolgens drie uur in een emmer laten liggen, dat kan natuurlijk niet”, zo meent Van Kippersluis.

Dat het optreden van de dienst niet overbodig is, bleek vorig jaar. Bij de circa duizend inspecties die werden verricht werden zo'n zevenhonderd waarschuwingen uitgedeeld. In een kleine honderd gevallen werd de handel ter plekke vernietigd.

Het afgelopen jaar kwamen een tiental klachten binnen van feestgangers die na het nuttigen van een snack bevangen werden door een krachtige misselijkheid of een plotselinge buikloop.

Het was echter praktisch onmogelijk achteraf de schuldigen te achterhalen, aldus Van Kippersluis. Het liefst zag de keuringsdienst dan ook een algeheel verbod van verkoop van eetwaren door particulieren.

De noordelijke pendant van het carnaval van Venetie heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een festiviteit die een steeds grotere belasting vormt voor het gemeentelijk apparaat.

De miljoenen bezoekers die morgen in de hoofdstad worden verwacht vereisen de inzet van bijna tweeduizend politie-agenten, straatvegers, keurmeesters en stadswachten.

De twee miljoen Koninginnedag-vierders van vorig jaar zorgden voor een situatie die volgens de politie “nog maar net te verteren was”. Vorige week werd een campagne gestart waarin de Amsterdamse politie aankondigde streng de hand te houden aan de regels die er voor de vrijmarkt op Koninginnedag gelden. Vooral aan de steeds langere duur van de vrijmarkt wil de politie paal en perk stellen. “Het is een Koninginnedag en geen Koniginneweek”, zo verklaarde politiecommandant F.

Wagenaar beslist. Behalve het nauwgezet in de gaten houden van de duur van de vrijmarkt - die zich, inclusief de voorbereiding, officieel mag afspelen tussen 0 uur 's nachts en negen uur 's avonds -, wil de politie eveneens streng optreden tegen bouwsels als podia en stalletjes waar geen vergunning voor is aangevraagd en die een belemmering van de vrije doorgang vormen. Daarnaast zal het verbod worden gehandhaafd op de verkoop van alcohol door particulieren en het spelen van versterkte muziek zonder vergunning.

Om de maatregelen kracht bij te zetten heeft de Amsterdamse politie 1600 agenten ingezet, zeven-achtste van het totale korps. Tevens zijn voor de gelegenheid tien vrachtwagens ingehuurd, die onmiddellijk inbeslaggenomen zaken als bouwsels en pallets drank kunnen wegvoeren. Deze spullen kunnen na een week, tegen een nog onbekende vergoeding voor de opslag, worden teruggehaald.

Het strenge beleid van het politiekorps zal zich waarschijnlijk vooral manifesteren in de avond voorafgaand aan de vrijmarkt en na negen uur 's avonds op de dag zelf. Uit de toelichting van de politie-ambtenaren viel op te maken, dat vooral overdag het handhaven van de vrijmarktregels vrijwel onbegonnen werk is. Politiecommandant J. Pronker: “U zult mij dat natuurlijk hier niet horen zeggen. Maar het is duidelijk dat we ons op de dag zelf beperken tot een toezichthoudende taak en tot onze vraagbaakfunctie.”

Vooral de toegankelijkheid van de binnenstad baart de politie zorgen. Op de vrijmarkt in 1990, die naar schatting twee miljoen bezoekers uit binnen- en buitenland trok, was het politiebureau Lijnbaansgracht (achter het Leidseplein) dermate onbereikbaar, dat de politie voor surveillance aangewezen was op boten in de grachten.

Om de voetgangersstromen op gang te houden is de vrijmarkt verboden op het Stationsplein, de Dam en de Leidsestraat. Ook het eerste deel van het Vondelpark (de toegang vanaf de Stadhouderskade) is afgesloten vanwege het nieuwe zaaigoed dat net in het park is aangebracht. Nadat vorig jaar de aangebrachte kettingsloten weinig effect hadden bij het tegenhouden van de bezoekersstroom, is dit jaar besloten de toegangshekken dicht te lassen.

Het Vondelpark zal ook dit jaar weer worden vrijgehouden voor de echte particuliere verkopers, zolderopruimers en kinderen.

De poging van de stadsdeelraad Zuid om de meer commerciele handel naar het Museumplein te verplaatsen lijkt op een mislukking uit te lopen. Van de de 350 gemarkeerde plaatsen, die voor 500 gulden gehuurd konden worden, waren er aan het eind van de week slechts enkele verhuurd. Met de opbrengsten had de deelraad de kosten van het schoonmaken van het Vondelpark willen drukken.

Behalve de politie zijn een groot aantal andere diensten bij de organisatie en controle van de vrijmarkt betrokken. De gemeentereiniging rukt 's avonds om negen uur vanaf het Stationsplein met een klein invasieleger de stad in: huisvuilwagens, veegmachines, spoelmachines, kiepkarren en zelfs twee laadschoppen. Alleen al in de binnenstad worden 150 man ingezet. Om zes uur 's ochtends moeten alle doorgaande wegen weer schoon zijn. Coordinator Haan van de gemeentereiniging: “Ik heb in heel wat Europese steden rondgekeken, maar de puinhoop die na de Amsterdamse vrijmarkt wordt achtergelaten is absoluut ongekend.” Vorig jaar werd 200 ton vuilnis van de straten geschept. In 1989 was dat nog 130 ton. De afdeling stedelijk beheer van de gemeente heeft 200 medewerkers ingezet. Het gemeentelijk vervoerbedrijf zet 40 mensen extra in. Daarnaast zijn nog eens 40 stadswachten actief. De totale kosten worden door de gemeente op enkele miljoenen guldens geraamd.