Binnen of buiten Irak

TERWIJL IN DE politieke hoofdkwartieren met veel gevoel voor de fijne nuance wordt overwogen de zojuist naar Koerdistan vertrokken mariniers al weer te vervangen door VN-politie, blijken Koerdische gevechtsgroepen een bijkomend obstakel te worden voor een veilige terugkeer van de honderdduizenden vluchtelingen naar hun woonplaatsen.

Al met al wordt de internationale gemeenschap geconfronteerd met een probleem waarvoor nog geen oplossing in zicht is. In rivaliserende groepen opererende peshmerga's richten in de door het Westen en de VN gegarandeerde veilige gebieden wegversperringen op waar zij uit Turkije terugkerende vluchtelingen tegenhouden en daardoor hulpverlening aan deze wanhopigen onmogelijk maken.

Langzamerhand lijkt er een werkbare consensus te ontstaan tussen de Westerse landen die mariniers hebben gestuurd, de VN en het regime in Bagdad. Onder bescherming van de mariniers is een kamp ingericht dat vervolgens onder VN-beheer zal worden geplaatst. Nu de Iraakse strijdkrachten die gang van zaken tot dusver lijken te respecteren, ontstaat er volgens betrokken regeringen ruimte om de mariniers te vervangen door troepen onder VN-gezag. Noem die troepen politie en de zogenoemde schending van Iraks soevereniteit blijft tot een minimum beperkt. Anderzijds dwingt de economische boycot en het vooruitzicht van vermindering daarvan bij voortgezet goed gedrag mogelijk het Iraakse regime tot naleving van een dergelijke praktische regeling.

MAAR DE Koerdische tweedracht veroorzaakt extra complicaties. Terwijl een Koerdische factie akkoord gaat met Bagdad, blijken andere groeperingen de strijd tegen het regime en tegen elkaar te willen voortzetten. Niet Bagdad, niet de VN en niet de mariniers uit het Westen, maar de lokale peshmerga-leider zal bepalen wat er met de vluchtelingen en hun woongebieden zal gebeuren. Dat het lijden verder toeneemt, is niet de eerste zorg van deze volkstribunen. Ook niet dat de hulpverlening in Irak zelf onder toenemende druk komt te staan.

Van een terugkeer op grote schaal van de vluchtelingen naar hun woonplaatsen zal op die manier niet veel terechtkomen, hoeveel beschermde kampen er ook in Koerdistan zouden worden ingericht. Het Westen en de VN naderen een beslissende keuze.

Of de hulpverlening moet worden geconcentreerd op Oost-Turkije en West-Iran of men raakt met de dag meer verstrengeld in de conflicten binnen Irak.

In het zuiden hebben de Amerikanen gekozen voor zekerheid. Vele duizenden vluchtelingen in Zuid-Irak zijn verplaatst naar Saoedi-Arabie nu de Amerikaanse strijdkrachten daar huiswaarts keren en niet langer voor bescherming zorg dragen.

Vermoedelijk zal een dergelijke aanpak ook in het noorden de enig mogelijke blijken te zijn. Hoeveel nadelen er ook vastzitten aan het inrichten van blijvende vluchtelingenkampen.