MEDIA

Mediageschiedenis door Piet Bakker 132 blz., Wolters-Noordhoff 1991, f 24,50 ISBN 9 001 05045 X

Beginnen bij de oude Egyptenaren, de middeleeuwen en de renaissance door, een literatuurlijst van R. van Duyn tot J. Goebbels en van M.

McLuhan tot L. de Jong, een kalender van 13000 voor Christus tot en met 1988, een omineuze titel als Mediageschiedenis - en dat alles toch maar in 132 paginaatjes, inclusief illustraties en anekdotische kadertjes. Een knappe prestatie.

Het kan niet anders of Piet Bakker stapt met zevenmijlslaarzen door de eeuwen heen; met een extra accent op de laatste honderd jaar in Nederland. En hij schrijft niet alleen over de media, maar doet daarenboven ook nog een poging alles in zijn geschiedkundige context te plaatsen. Het resultaat draagt alle kenmerken van een schoolboekje, soms zo beknopt geformuleerd dat oorzaak en gevolg niet meer helemaal te onderscheiden zijn. Een zinsnede, over de nieuwe grondwet: 'Aan het feit dat ook 'andersdenkenden' gebruik zouden gaan maken van nieuwe vrijheden moesten velen nog wennen. De grondwet van 1848 opende bijvoorbeeld de weg voor de paus om de bisschoppelijke hierarchie te herstellen, hiertoe ging hij over in maart 1853. Het kwam vrijwel onmiddellijk tot onlusten, de zogenaamde aprilbeweging. Het zette bij conservatieve protestantse kringen vooral kwaad bloed omdat in het protestantse Utrecht en Holland bisdommen werden gevestigd.' Wie de geschiedenis kent, heeft die passage niet nodig. Wie haar niet kent, kan er, vrees ik, geen touw aan vastknopen.

Ik geloof niet dat Bakker flagrante fouten maakt, maar erg verhelderend is zijn allesomvattende samenvatting evenmin. Misschien had hij beter alleen de laatste honderd jaar kunnen behandelen; dan was er meer ruimte geweest om te laten zien waar de wortels liggen van de huidige omroepmisere - namelijk bij de eerste massamedia (de dag- en weekbladen) die zich hier meteen al richtten op bepaalde politieke en godsdienstige groeperingen. Niet een niets ontziende journalistieke nieuwsgierigheid vormde er de grondslag van, zoals in andere landen, maar de drang tot prediking voor eigen parochie. Een essay van 132 pagina's daarover had meer verklaard dan deze noodgedwongen karige opsomming van gebeurtenissen.

Mediageschiedenis is volgens de uitgever het eerste deel van een nieuwe reeks boekjes over de media en vormt derhalve een inleiding op de rest. Wie weet wat een aardige reeks dat nog kan worden.