Hollands Dagboek: HANS BAKKER

Drs. Hans Bakker (48), germanist, algemeen literatuurwetenschapper en historicus met passie voor het maritieme, is afkomstig uit een zeevarend geslacht. Op 1 november 1989 trad hij aan als directeur van het Nederlands Scheepvaartmuseum, een der rijksmusea die deelnemen aan het proefproject verzelfstandiging. Inmiddels is hij tevens directeur van de NV Oostindievaarder Amsterdam, het VOC-schip dat deze week geopend wordt. Hij woont met echtgenote Myrna in Hoevelaken. Heeft twee dochters, Pien en Noortje, en twee zoons, Rogier en Steven. Laatstgenoemde is jongstejaars aan het Maritiem Instituut te IJmuiden.

DONDERDAG 18 APRIL

Om 7.00 uur uit de kooi en via de A-1 naar Amsterdam. De brug over naar 's Lands Zeemagazijn alwaar het Scheepvaartmuseum is gevestigd.

Eerst bloemen. Is het nu secretaressedag of niet! Anita, Paula, Yvonne, Tineke en Ageeth zijn blij verrast. Om 9.00 uur ochtendwijding met de VOC-projectgroep. We staan een week voor de officiele opening van het VOC-schip, de 'Amsterdam'. Rapportage van de adjunct-directeur Els van Eyck van Heslinga over de laatste stand aangaande de inrichting. Zeemanshoek, schippershut en grote kajuit lopen aardig.

Kombuis stagneert op metselwerk, maar wordt met de IJsselsteentjes overigens beeldschoon. Franz Houter, manager bedrijfsvoering VOC-schip, meldt de laatste rampen van het bouwfront. Met zijn onverwoestbaar optimisme blijkt hij inmiddels de meeste problemen al te hebben opgelost.

Om 12.00 uur zeilt Frans Boetes uit Den Haag binnen met sponsorideeen voor onze voorgenomen tocht naar Den Helder bij de Vlootdagen eind juni. Zullen we nu meteen gaan filmen voor het door Han Peekel bedachte VOC-familiedrama in 22 delen? Na de middag rapporteert Renee Jongejan over het verbouwingsplan. We veranderen van alles in het museum, nu het schip een feit is. Vraag is, hoe houden we er bij de Rijksgebouwendienst een beetje de vaart in. De rest van de middag gaat heen met de voorbereiding van enkele vergaderingen over de aanstaande verzelfstandiging. Om 5 uur meld ik me thuis af. Vanavond wordt het varen en wel door de Amsterdamse grachten met de gemeentelijke illuminatiecommissie. Ons schip is in de route opgenomen. Wethouder Piet Jonker vraagt of hij vrijdag 26 bij de opening als een van de Heeren Zeventien echt 'in zo'n pak moet'. Ja dat is verplicht voor bewindhebbers!

VRIJDAG

Om 9.00 uur geven Remmelt Daalder en Elisabeth Spits, van de afdeling Presentatie en Voorlichting, hun visie op de verdere aanpak van ons marketingplan. De hele club vindt dat we marktgericht moeten opereren, maar vraagt zich wel af hoe dat moet in museumland. Na een interview met NRC's Bas van Lier komt de scheepsbouwcommissie bijeen. Laatste keer in deze samenstelling. Als er een club is waarin we aan cultuuromslag hebben gedaan de laatste maanden, dan is het hier wel.

Museummensen, externe adviseurs met voorop Pim Zantvoort, het Bureau voor Scheepvaart van Maarten de Groot, bouwmeester Cees van der Meer en uit de Sabo-tijd Willem Mansheim, onze zuinige administrateur (en gelijk heeft-ie!). Een club om nooit te vergeten. Ik zal deze uren met verstagingen, doorbouten, berghout, puttingen en kettingschalmen niet licht vergeten. Veel humor ook!

's Middags lees ik een projectvoorstel over een nieuwe tentoonstelling van ons museum in Japan over twee jaar. We hebben wel zin in de export van ons verleden. Om 15.30 verzamelen met het hele personeel. Alvorens we een rondleiding krijgen aan boord en door de kelders waar de objecten die aan boord worden geplaatst zich nu nog bevinden, reik ik Els Jacobs het eerste exemplaar van haar boekje 'Oostindievaarder Amsterdam' uit. Het ziet er geweldig uit, mede dank zij Willem Morzer Bruyns, een onzer conservatoren, die als museumman in hart en nieren een goede neus had voor de vormgeving en het budget! Bij alle kwaliteitsvoorwerpen valt mijn oog op een boek dat de schippershut moet opluisteren, de Godvrezende Zeeman uit 1731. Er staat meer over management in dan in menig modieus handboek. Om 17.00 opening van een leuke fototentoonstelling van Hilly Smit over Venetie. Onze nieuwste activiteit in het kader van Amsterdam-Venetie. Nu de echte gondels nog, zoals die begin juni door het Oosterdok zullen varen...

ZATERDAG

De Jaarlijkse roeiregatta van de Koninklijke Marine te Amsterdam wordt gehouden in de Dijksgracht. Het NSA gooit twee ploegen in de strijd: een voor dames en een voor heren. Mevr. Goedkoop uit onze bibliotheek stuurt haar club evenals John Koehof (interne dienst) de zijne met vaste hand naar de laatste plaats. Toch maar meer trainen met een eigen boot! Naar het museum waar het extra druk is wegens het nationale museumweekend.

De VOC-club werkt door vandaag. Alles gebeurt nu gelijktijdig: schoonmaak, afmonteren, inrichten. Op het overloopdek loopt Hans Wijn (die als museaal stafmedewerker VOC-schip in juni in dienst komt) warm te draaien. Hij sleept met trossen en springen, die weggeborgen worden nu de definitieve afmeerconstructie met kettingen wordt aangebracht.

In de kombuis wordt nog gemetseld. In het grote ruim maken Ton en Wietske 'meters verf per uur'. Ik haal brood en melk en we gaan op het verdek 'baksgewijs'. De scheeps'overheid' en het baksvolk samen in de midscheeps waar sterke verhalen de ronde doen.

's Avonds komt de roeiploeg aan boord. De personeelsvereniging heeft een scheepsmaal aangeboden. Dit wordt de try out voor de horeca aan boord. Het is oergezellig achter de gesloten kanonspoorten. Onze roeiers krijgen een fles wijn: 'Magasin de la Mer', tjap Zeemagazijn dus! Ontelbare rondvaartboten varen langs. Pieter van Overbeek, conservator scheepsbouw, komt later: terug uit Groningen waar hij een model heeft gekocht. Hij heeft de Bonaire (als hulk nu nog Abel Tasman) niet gepeild. Nog steeds heb ik zin dat oude marinestoomzeilschip uit 1876, de evenknie van de 'Gannet' uit Chattam voor restauratie naar Amsterdam te halen.

ZONDAG

De eerste (toch weer vroege) uren van deze dag zijn zoals altijd gewijd aan historisch-maritieme literatuur. In de stilte van de studeerkamer komt het schiprijk Amsterdam weer tot leven. Ik herlees Simon Schama's Overvloed en Onbehagen, hoofdstuk 'Doen en niet doen'.

Als ook de aanhang van de volwassen kinderen zich meldt is het gedaan met de rust. Met z'n tienen praten we de afgelopen week bij. Myrna vertelt de jongsten over het leven in Indie dat na 40 jaar nog zo blijft trekken. Toch volgend voorjaar maar naar Medan en Djakarta.

Jammer dat we dit jaar geen ruimte hadden voor een tentoonstelling 100 jaar Koninklijke Paketvaart Maatschappij. Mijn vader uit Den Helder ('de jongeman van 94') heeft nog vorig jaar de modellen van zijn oude schepen 'Loudon', 'Duymaer van Twist' en 'Van Neck' bewonderd. Hij voer als leerling in 1914 uit naar Insulinde.

's Middags schrijven aan een boek in wording, 'De Geschiedenis van Den Helder als Koopvaardijhaven 1817-1876'. Later veel telefoontjes. Vroeg naar kooi, want ik moet in alle vroegte morgen zoon Steven naar de zeevaartschool in IJmuiden brengen.

MAANDAG

Regen, hagel, files, vertraging. Om 9.00 uur te Kattenburg. Toestand van het schip is redelijk te noemen. Weinig lekken in de dekken meer.

Inrichting vordert. Tijdens de wekelijkse vergadering van het management-team veert tegen 11.00 uur het gezelschap op en rent naar het grote raam van mijn kamer dat uitzicht biedt op de 'Amsterdam': de kleine drijvende bok maakt zware slagzij bij het hijsen van een ankerzetting. Dusdanig, dat het gevaarte bijna onder water verdwijnt.

De eerste ramp deze dag. Na een uur is de zaak weer geklaard. Nog steeds zijn de installateurs 'in de clinch' over een brandbeveiligingskabel; een strijd om (f) 16.000 tussen twee bedrijven. Na de directievergadering volgt de nabespreking van een druk museumweekeinde.

Om 12.45 pik ik Myrna op bij het Centraal Station, om samen naar Harlingen te racen in verband met het 125-jarig bestaan van de Rijksscholengemeenschap Simon Vestdijk waar ik ooit leraar was. Leuk dit weerzien na 25 jaar alweer.

's Avonds tijdig naar huis om Rogiers 23ste verjaardag te vieren, die om 12.00 uur begint...

DINSDAG

Eerste gang bij binnenkomst is weer het schip. Het laatste buitenschilderwerk stagneert. De verfploeg helpt de timmerploeg en samen weer de inrichters. In de lunchpauze wordt de stroom afgesloten om een laatste kabelaansluiting te kunnen maken. De kombuis is nu echt piekfijn gemetseld! Om drie uur komt de heer Van der Wiel, voorzitter van de Vereeniging Nederlandsch Scheepvaartmuseum oplopen. We gaan, na wat zaken aangaande de collectie te hebben doorgenomen, naar de Jaarvergadering van de Algemene Werkgeversvereniging. De top van het bedrijfsleven wordt toegesproken door minister Kok, die een scheepsklok en dito barometer krijgt aangeboden teneinde het Schip van Staat 24 uur per dag in de peiling te kunnen houden. Ik dineer met dit gezelschap nadat ik een korte rondleiding heb gehouden aan boord van de Amsterdam.

Tussen alles door briefing van het PR-front. Nieuwe posters worden kritisch bekeken. Zijn de nieuwe visitekaartjes met nieuw logo (gebouw en schip) al binnen? Om half 10 vertrekken de gasten inclusief Rinnooy Kan. Deze lokatie was leuk en inspirerend, wordt me van alle kanten verzekerd. Alleen moet ik kanons in plaats van kanonnen zeggen volgens de heer Repko, oud-marineofficier. Ja, dat weet ik ook wel, maar voor VOC-schepen moet je toch weer echt kanonnen zeggen!

WOENSDAG

Nog twee dagen. Eerst het rondje aan boord. Ditmaal in gezelschap van mevr. Tindeman van Economische Zaken van de gemeente Amsterdam. We maken enige werkafspraken. Tijdens de lunch houd ik een toespraak tot een groep bankdirecteuren en vind een aandachtig gehoor over het VOC-schip. Dan een zeer constructieve vergadering met het Dagelijks Bestuur van de Vereeniging Nederlands Historisch Scheepvaart Museum, de eigenaar van onze collecties, over het toekomstig verzamelbeleid.

Ons cateringbedrijf VIP heeft de avondmaaltijd weer prima verzorgd. Grappen vliegen over de tafel. Topper van deze dag is het verhaal dat een der sales-managers van de buitenlandse vestigingen van het Nederlands Bureau voor Toerisme die even snel op dek mochten, verschrikt werd door het feit dat de grote mast toch wel echt achterover helt! Onze gast kreeg deskundige uitleg over werking van masten en tuigage van het schip.

DONDERDAG 25 APRIL

Om 10.00 uur komt de Dienstcommissie aan boord met zorg over het verwerken van de aangrenzende stapel beleidsnotities. Onder de kop 'Be happy and worry' worden de kleine en grote zorgen nog eens ter tafel gebracht. In hoeverre is iedereen in het museum voldoende op de hoogte, niet alleen van de grote lijn maar ook van wat de nieuwe koers voor zijn of haar werkzaamheden zal gaan betekenen. Is er naast alle drukte nog tijd en geld voor het realiseren van de aanvullende opleiding die door het nieuwe formatieplan wordt voorgeschreven?

Tineke, Hans, Wil en Pieter kunnen alleen een gefundeerd standpunt innemen in de verzelfstandiging als het gebaseerd is op de inzichten en opvattingen van het personeel! ''Zo is dat'', denk ik, ''samen uit en samen thuis''. De frequentie van overleg wordt opgevoerd! Ik sluit het dagboek bij het begin van een werkbespreking met de heer Wouters, voorzitter van de Commissie van Bijstand. Jan Brand rent nog binnen en roept: ''Hans, compliment met de steigers buiten, het lijkt wel een echte werf tegenwoordig!''