Georgie bejubelt zijn zo erudiete president

TBILISI, 27 APRIL. Hij is een van de erudietste mannen van Europa. Hij is, als zoon van de belangrijkste schrijver uit de geschiedenis, welhaast de diepste culturele geest ter wereld. Hij is de grootste patriot van het land. Hij is de intelligentste politicus van het imperium. Hij heeft van alle presidenten in de Sovjet-Unie het meeste, om niet te zeggen nagenoeg absolute, formele macht. En dus prijkt zijn foto elke dag op de voorpagina's van de kranten en hebben zijn ministers zijn portret op hun kamer hangen.

Zviad Gamsachoerdia: 52 jaar, schrijver, cultuurdrager, strijder, politicus, president. Zijn aureool is in Georgie momenteel onbetwistbaar. Onder zijn leiding is de vijf miljoen inwoners tellende republiek in de Kaukasus bereid tot de grootste offers om haar onafhankelijkheid op het Kremlin te bevechten.

Het volk draagt hem op handen en juicht hem toe als hij zich in zijn metallic-beige Mercedes 450-sel in volle vaart door de straten van Tbilisi laat escorteren om het door Oostenrijkers in goud en in pasteltinten opgetuigde hotel Metechi aan de rand van de stad officieel te openen. De intelligentsia bejubelt hem evenzeer.

Ongeschoolde arbeiders, moeders, cineasten en juristen, ze lijken over Gamsachoerdia alleen in de overtreffende trap te kunnen spreken. De paar oppositionele politici die Georgie nog rijk is, zijn 'dom' of 'crimineel' of beide.

“Zviad spreekt alle Westerse talen, inclusief Latijn en Grieks. Hij weet alles en ziet alles”, aldus een 68-jarige advocaat. Ooit was de jurist een partijsecretaris van de CPSU maar nu is hij onbekommerd lid van de anti-communistische 'Ronde Tafelcoalitie' van Gamsachoerdia die het Georgische parlement sinds de verkiezingen van vorig najaar volledig domineert.

Alleen Zviad is nog groter dan hijzelf. Hij, de jurist, is uiteraard ook niet te onderschatten - niet voor niets heeft de 'Ronde Tafel' van alle kanten aan hem getrokken om minister te worden, verzoeken die hij ternauwernood heeft kunnen afwijzen - maar Gamsachoerdia is absoluut een trede hoger. Woorden schieten tekort als onze advocaat zijn president probeert te schilderen. In zijn huis in Tbilisi (met zwembad en biljart) serveert hij zelfgemaakte wijn in grote ivoren horens die in een teug, met gesloten ogen en onder masculien gegrom, geledigd dienen te worden omdat echte mannen nu eenmaal niet dronken kunnen worden. “Keek hij chagrijnig?”. De advocaat heeft er maar een verklaring voor. “Hij werkt dag en nacht, hij slaapt niet meer.” Hij kan ook niet anders, weet een filmregisseur die nu alleen nog maar voor de Georgische televisie wil werken. “Zviad heeft een spirituele missie.”

Gamsachoerdia lijkt er niet echt van de genieten. Stuurs zit hij in zijn presidentiele salon. Als zijn vrouw en zijn nu al gekweld kijkende zoontje binnenkomen wenkt hij ze met een wenkbrauw naar de antichambre, ondertussen zijn gast wantrouwig toesprekend. “Ik weet niet of ik u wel kan vertrouwen. De Westerse pers verstrekt slechte, valse en verdraaide informatie over Georgie. U staat onder invloed van Moskou.”

Gamsachoerdia doelt op de berichtgeving over de wijze waarop hij heeft afgerekend met de Mchedrioni (ruiterij), de paramilitaire arm van het concurrerende Nationale Congres dat door het Georgische parlement niet wordt erkend omdat het een “koloniaal orgaan” van de Sovjet-overheersing is. Vorige maand heeft hij de leider, de bejaarde dramaturg Dzjaba Joseliani, en een tiental andere militanten laten arresteren wegens 'verboden wapenbezit, diefstal en ontvoering van kinderen'. De politieke leiding van de Nationaal Democratische Partij, die de Mchedrioni stuurt, heeft hij tot nu toe ongemoeid gelaten.

“Maar die zogenaamde partij is in feite een criminele bende, door Moskou gecreeerd om heel Georgie te terroriseren”, aldus Gamsachoerdia.

Goddank weet het volk wel beter. “Heeft u die tent van het Nationale Congres bij de Opera gezien waar hongerstakers protesteren tegen de arrestatie van Joseliani? Daar staat niemand. Iedereen in Georgie haat ze, iedereen mijdt ze. Voor ons zijn ze melaats.”

Dat de pers in zijn land sinds zijn verkiezingsoverwinning weinig kleurschakeringen meer kent, is ook al zo'n leugen. De krant Jong Georgie, die als eerste de feiten publiceerde over het bloedbad dat Sovjet-troepen op 9 april 1989 in Tbilisi aanrichttenafdrukken. Als ze schrijven dat ik voor de KGB heb gewerkt wil geen enkele krant dat afdrukken.'' De president werd in 1977 tot tien jaar cel veroordeeld wegens dissident gedrag maar kwam twee jaar later weer vrij nadat hij zich van zichzelf had gedistantieerd, volgens hemzelf na overleg met zijn geestverwant Merab Kostava, die wel nagenoeg zijn hele straf moest uitzitten.

Voor de werkelijke achtergronden van de etnische conflicten tussen zijn regering en de Osseetse, Adzjaarse en Abchazische minderheden sluiten wij Westerlingen eveneens consequent onze ogen. “Die spanningen zijn een zaak van Gorbatsjov en Nisjanov (een van de drie parlementsvoorzitters van de Sovjet-Unie) persoonlijk. De zogenaamde Zuid-Osseetse autonome republiek is een communistische vondst. Dat is niet hun land. Ze kunnen culturele autonomie krijgen. Maar een Osseet die geen Georgisch spreekt, kan geen Georgisch staatsburger worden.

Mensen die daadwerkelijk tegen onze onafhankelijkheid ten strijde trekken kunnen we natuurlijk geen burgerrechten geven.''

“Er is onlangs inderdaad een Osseets dorp verbrand. Ik laak dat. Maar zij zijn wel begonnen. In Tschinvali zijn alle Georgische huizen en scholen verwoest. Daarom vechten de Georgiers terug. Dat zijn boeren die hun gezinnen verdedigen. Vier Georgiers zijn levend verbrand.

Georgiers zijn de verdraagzaamste mensen ter wereld. Nu is ons geduld echter op. Het is oorlog.''

De gevolgen van dit Westerse onbegrip zullen niet gering zijn. “We zijn teleurgesteld in jullie, met name in Frankrijk. De Westerse wereld heeft zich aan de zijde van het totalitarisme geschaard. Maar er komt een moment dat wij als onafhankelijke republiek erkend zullen moeten worden. Want het Westen heeft vriendschap nodig. Hier in dit gebied zijn immers de zwartste krachten werkzaam: die van het islamitische fundamentalisme. In Abchazie bijvoorbeeld willen extremistische krachten een islamitische republiek stichten. De Abchazen zijn een bergvolk, maar willen niettemin de haven van Soechoemi aan de Zwarte Zee hebben. Het Kremlin is daar nu dus al een interventie aan het voorbereiden. De eerste troepen van het Sovjet-ministerie van binnenlandse zaken zijn er al. Dan hebben we straks een tweede Ossetie, nog erger ook omdat het gebied groter is.”

De middelen die Georgie daartegen inzet, zullen heldhaftig zijn. Burgerlijke ongehoorzaamheid is haar wapen. Het land heeft geen leger en de economische situatie wordt met de dag moeilijker. De aanvoer van olie en gas stagneert. Veertig procent van de fabrieken ligt stil. Van de winst van de joint-ventures moet negentig procent bovendien naar de centrale staatskas worden doorgesluisd. De prijsverhogingen van premier Valentin Pavlov die ook aan Georgie zijn doorberekend hebben deze maand nog eens een extra zware slag toegebracht. Het tekort op de begroting zal dit jaar oplopen tot twee miljard roebel, 28 procent van het totale budget en een derde van de geraamde inkomsten over 1991.

Maar met stakingen zal Moskou op de knieen worden gedwongen. De havens liggen nu plat. De treinen naar Rostov rijden ook niet meer. “We krijgen uit de hele Sovjet-Unie telegrammen met verzoeken om de stakingen voort te zetten. Want Georgie is het kruispunt van de hele Unie. Als wij het hier platleggen, gaat alles in het hele land plat.

Onze stakingen zullen meer schade toebrengen dan die van de mijnwerkers. Het is oorlog.''

Gorbatsjov heeft zich daar volgens Gamsachoerdia al rekenschap van gegeven. De onderhandelingen tussen de twee president zullen “in een paar dagen in Moskou beginnen”.

Als alles voorbij is, zal Georgie een vrij en welvarend land zijn. Waar een krant slechts kan worden uitgegeven door geregistreerde politieke organisaties, omdat anders “vijftien vandalen al een partij kunnen oprichten”. Waar de grond alleen in bezit mag zijn van afstammelingen van hen die al voor de eerste tsaristische annexatie van 1801 in Georgie woonden. Waar de burger maximaal 15 procent inkomensbelasting zal betalen.

En dan kan de president zich weer aan de cultuur wijden. Nu heeft hij daar helaas geen tijd voor. “Als de wapens donderen, zwijgen de muzen.”

Zijn grote moment kwam begin vorige maand, toen hij werd gekozen tot leider van de Lega Nord, de associatie van de verschillende regionale liga's van Noord-Italie. De Lega Lombarda is veruit de grootste, maar ook in Ligurie, Piemonte, Veneto, Emilia-Romagna en Toscane spiegelen regionale groeperingen zich aan het succes van Bossi. Giussano met zijn zwaard in de vuist blijft het symbool, als een waarschuwing aan Rome dat het deze boze noorderlingen ernst is.