'Deze woestijnlaarzen blijven koel, net zoals de generaal zelf'; Schwarzkopfs naam garantie op succes

WASHINGTON, 27 APRIL. Generaal Norman Schwarzkopf, de opperbevelhebber van de Amerikaanse strijdkrachten in de Golf, heeft veel lucratieve mogelijkheden, als hij deze zomer met pensioen gaat. “Ik zou er niets op tegen hebben om wat geld aan te nemen”, heeft hij al gezegd.

Luitenant-generaal Kelley, persvoorlichter in het Pentagon tijdens de oorlog in het Golfgebied, is hem voorgegaan. Hij krijgt 25.000 dollar per lezing. Volgens schattingen kan Schwarzkopf 40.000 tot 60.000 dollar ontvangen voor een militair avondje met kapitaalkrachtig publiek. Voorts hebben veel bedrijven en zelfs een universiteit hem al aangeschreven met het verzoek of hij bij hen aan het roer wil gaan staan. Een boekcontract zou volgens schattingen vier miljoen dollar kunnen opbrengen.

Ook anderen proberen aan de roem van Schwarzkopf te verdienen. Een biografie over hem is uit en stijgt snel in de bestsellerslijsten. Aan twee biografieen wordt nog gewerkt. Er is voor twintig dollar een videocassette te koop onder de titel Schwarzkopf, how the war was won.

Daarop legt de veldheer in zijn laatste grote persbriefing de strategie en het verloop van de oorlog uit. De speciaal voor het Golfgebied ontworpen beige woestijnlaars, waarvan er 1,4 miljoen door het Pentagon besteld waren, is nu ook beschikbaar voor het gewone publiek onder de naam Schwarzkopf-laars. “Ze blijven koel in de hitte, zoals Schwarzkopf zelf”, meldt de fabrikant Wellco Enterprises.

Minder lucratief is de politiek, want die stelt grenzen aan inkomen buiten het ambt. Republikeinen zamelen geld in voor een verkiezingscampagne die Schwarzkopf komend jaar in de Senaat zou moeten brengen. De voorzitter van de Democratische partij, Ron Brown, meende te hebben vernomen dat Schwarzkopf Democraat is. Zijn vader was het in ieder geval wel. Zelf zegt Schwarzkopf dat hij partijloos is.

Hij vraagt zich af of hij “geschapen is voor de politiek” maar hij is ook weer te ijdel om iets uit te sluiten. “Ik ben op zoek naar een nieuwe zaak”, zei hij mysterieus vlak voor zijn vertrek uit Saoedi-Arabie.

Zijn aankomst in Florida, afgelopen zondag, werd al dagen van tevoren op het nationale avondnieuws aangekondigd, elke avond weer, inclusief de informatie dat hij met pensioen zou gaan. Toen hij in Tampa arriveerde, viel het aantal toeschouwers tegen; de autoriteiten hadden het publiek aangeraden om niet te gaan wegens files en tot ieders verbazing had het publiek zich daaraan gehouden.

In het Witte Huis overlaadde president Bush afgelopen dinsdag de gevierde generaal in aanwezigheid van de pers met lof. “Wat hij en zijn troepen deden voor de vervulling van onze doeleinden was fantastisch. En wat hij en zijn troepen deden voor de moraal in de Verenigde Staten is ongelofelijk. En we hadden een geweldig team met minister Cheney, generaal Powell en generaal Schwarzkopf”, zei president Bush.

Bush moet de populaire generaal wel met de grootste omzichtigheid behandelen, want “de beer” kan politieke klauwen hebben. En die heeft Schwarzkopf, onwillekeurig, laten zien, toen hij vorige maand in de gloed van zijn succes bij een televisie-interview met David Frost de geest uit de fles haalde. “Eerlijk gezegd, zou mijn aanbeveling zijn geweest om de mars voort te zetten. Ik bedoel, we hadden hem (Saddam) in de klem en we konden zijn doorgegaan om grote vernietiging over hem te brengen. We hadden de deur volledig kunnen sluiten en er in feite een vernietigingsstrijd van hebben kunnen maken”, zei hij.

Minister Cheney ontkende dat Schwarzkopf de mars had willen voortzetten, Schwarzkopf trok zijn uitspraak in en excuseerde zich meteen. President Bush behandelde het pijnlijke incident gracieus. Hij kon niet anders. Hij belde de populaire generaal op en zei later dat er geen verschil van mening was. Iedereen was het eens geweest over het tijdstip van de wapenstilstand. Maar de politieke schade was al toegebracht. “Het was het startschot voor de campagne van 1992”, schreef de columnist William Safire. Terwijl Saddam in het zadel bleef en Koerdische vluchtelingen stierven, begonnen steeds meer Amerikanen zich af te vragen of de oorlog niet te vroeg was gestopt. Volgens opiniepeilingen vond een meerderheid dat de geallieerden hadden moeten doorvechten.

Stafleden in het Witte Huis stoorden zich al eerder aan de generaal, die volgens hen “te lang in de woestijn” had gezeten en zich te veel voor de media vertoonde. Hij onttrok teveel aandacht aan opperbevelhebber Bush. Schwarzkopf hield een verzameling bij van knipsels over zichzelf en was zeer gevoelig voor negatief commentaar.

In tegenstelling tot de geruchten is aan Schwarzkopf niet de post van chef van de landmacht aangeboden. Veel functionarissen in het Pentagon zouden niet graag willen werken met deze generaal die weliswaar niet zoveel kwaadaardige trekjes heeft als Patton of McArthur maar toch zeer eigenzinnig kan optreden. Wel is hem het opperbevelhebberschap van de NAVO-strijdkrachten aangeboden. Dat vond Schwarzkopf een achteruitgang vergeleken bij de opwindende baan in het Midden-Oosten.

Voor het Witte Huis was het gemakkelijk geweest als hij ver weg in Brussel zat, waar hij geen schadelijke opmerkingen zou kunnen maken.

Het lezingencircuit is gevaarlijker. Democraten en Republikeinen flirten met de gedachte om hem presidentskandidaat of vice-presidentskandidaat te maken. Dat is niet vaak gebeurd in de Amerikaanse geschiedenis met generaals en dan ging het meestal om veldheren bij grotere oorlogen zoals Eisenhower (Tweede Wereldoorlog). Ulysses Grant (burgeroorlog) was een mislukking als president. Schwarzkopf heeft geen politieke ervaring en heeft zich niet bewezen op andere dan militaire vraagstukken.

Het zou wel eens kunnen zijn dat het imago van ruwe bolster, blanke pit voor de close ups bij politieke campagnes minder goed werkt. De andere beroemde generaal, de voorzitter van de verenigde chefs van de staven Colin Powell, heeft zijn politieke vaardigheden wel bewezen als veiligheidsadviseur van Reagan en in zijn huidige baan. Republikeinen zien hem graag als vice-presidentskandidaat voor 1992 maar Bush houdt het voorlopig op Dan Quayle.