'Nederland geeft verzet tegen energiemarkt EG op'

LEIDEN, 26 APRIL. Het plan-Lubbers voor een Europese energiegemeenschap zal waarschijnlijk het verzet van Nederland tegen het voltooien van een interne energiemarkt binnen de Europese Gemeenschap helpen breken.

Die verwachting sprak gisteren topambtenaar dr. P. Dinopoulos van de Europese Commissie uit, na een congres van de internationale studentenvereniging AEGEE.

Terwijl de Europese Commissaris voor energiezaken Cardoso e Cunha in Den Haag met minister Andriessen (economische zaken) sprak over de verdere invulling van het plan-Lubbers, liet zijn ambtenaar Dinopoulos in een toespraak in Leiden weten dat 'Brussel' strak vasthoudt aan het compleet slechten van alle grenzen binnen de Europese Gemeenschap tegen eind 1992.

Daartoe behoort ook de interne markt op energiegebied, waarbij alle nationale handelsbelemmeringen moeten worden afgeschaft. De Europese Commissie wil de gemeenschappelijke energiepolitiek vastleggen door een wijziging van het Verdrag van Rome.

Den Haag verzet zich fel tegen onderdelen van de interne energiemarkt. Vooral de plannen van Commissaris Cardoso om de handel van aardgas in de Gemeenschap vrij te maken, stuiten op weerstanden van het ministerie van economische zaken en de Nederlandse Gasunie.

Gasunie wordt volgens een ontwerp-richtlijn van de Commissie net als andere nationale gasbedrijven verplicht aardgas door haar leidingennet te vervoeren voor partijen waar zij niet rechtstreeks gas aan verkoopt. Het Europees Parlement heeft positief over de richtlijn geadviseerd.

Voor elektriciteit is er al zo'n richtlijn, die nu in de nationale wetten moet worden doorgevoerd. Ambtenaar Dinopoulos zei gisteren dat 'Brussel' voor aardgas dezelfde regeling wil: de doorvoerverplichting zal tot meer concurrentie en lagere prijzen leiden, verwacht de Commissie. Minister Andriessen vreest dat die extra concurrentie zijn beleid om de kleine gasvelden in Nederland en op de Noordzee te blijven exploreren en exploiteren, in gevaar zal brengen. Vooral op de Noordzee is de winning van gas en olie erg duur en gebonden aan lange termijncontracten van afnemers. Een verplichting om bij voorbeeld gas uit Noorwegen voor afnemers in het buitenland door te voeren, kan er toe leiden dat die afnemers telkens korte termijncontracten tegen de laagste prijs afsluiten.

De Europese Commissie verwerpt dat argument. “Er komen nog meer voorstellen om de concurrentie in de energiesector te vergroten en nationale monopolies en barrieres te slechten. Daardoor worden de voordelen van de interne markt uitgebuit en worden de energiekosten verlaagd, ten voordele van alle consumenten”, zei Dinopoulos. De Europese Commissie heeft berekend dat er de komende decennia een grote vraag naar aardgas zal zijn. Nederland kan zijn gas voorlopig makkelijk kwijt, is de redenering.

Drs. L. Knegt, plaatvervangend directeur-generaal energie op het ministerie van economische zaken, vormde gisteren op het congres in Leiden het levende bewijs van het conflict tussen Den Haag en Brussel.

“Je moet drie aspecten in het Europese energiebeleid combineren: marktwerking (concurrentie), voorzieningszekerheid en milieubescherming. We hebben een meningsverschil over welk van de twee eerste zaken prioriteit moet hebben”, zei hij.

Den Haag is de komende maanden sterk afhankelijk van de Europese Commissie om het plan-Lubbers tot een succes te maken. Dinopoulos verwacht dat daardoor de Haagse behoudzucht waar het de interne markt betreft, zal verminderen. Nederland bekleedt vanaf 1 juli een half jaar het voorzitterschap van de Europese Ministerraad en wil in die periode het plan-Lubbers afronden. In december moet de eer door de premier worden binnengehaald met een politieke conferentie in Den Haag van alle landen die aan de energiegemeenschap deelnemen.

Het plan is gericht op Westerse technische en financiele hulp aan de Sovjet-Unie om de enorme energievoorraden in dat land tot ontwikkeling te brengen. In ruil daarvoor zouden lange termijncontracten voor de levering van olie, aardgas en kolen aan het Westen moeten worden afgesloten, waarmee de afhankelijkheid van het Midden-Oosten op lagere termijn vermindert. Ook de energievoorziening van Midden- en Oosteuropese landen moet door de nieuwe gemeenschap worden veiliggesteld, alsmede de veiligheid van de Russische kerncentrales.

Verder biedt het plan-Lubbers hulp aan Oost-Europa bij de aanpak van de milieuproblemen en de energiebesparing.

Nederland probeert binnen en buiten de EG een zo breed mogelijke steun voor de nieuwe gemeenschap te krijgen. Ook streeft Den Haag, aldus ambtenaar Knegt gisteren, naar verdere verbetering van het ontwerp-Handvest voor het energieplan, dat is ontworpen door de Europese Commissaris Cardoso e Cunha. Knegt noemde dat Handvest een “goede basis”, maar wil meer nadruk op de bescherming van Westerse investeringen in de Sovjet-Unie, de rol van private ondernemingen en introductie van marktprijzen in dat land.

    • Theo Westerwoudt