Kok pleit voor vernieuwing van verzorgingsstaat

DEN HAAG, 26 APRIL. Vice-premier Kok wil de verzorgingsstaat vernieuwen tot een “meer houdbare, meer gevarieerde en flexibele sociale rechtsstaat”. Dat is nodig omdat de verzorgingsstaat “nog is gebaseerd op maatschappelijke en economische verhoudingen van de eerste decennia na de oorlog”.

Dit zei Kok gisteren tijdens een symposium over sociale vernieuwing van de gemeente Amsterdam. De huidige samenleving bestaat steeds meer uit beter opgeleide burgers, die zelfstandigheid en vrijheid verlangen. Dergelijke sociaal-culturele veranderingen “nopen tot vernieuwing”, aldus Kok. “Het is aan de politiek om de keuzes te maken.”

Kok onderstreepte dat sociaal-democratische kritiek op de verzorgingsstaat van een ander kaliber is dan de “liefdeloze” kritiek van conservatieven. Margaret Thatcher gebruikte nooit het woord samenleving, aldus Kok. “Haar wereld bestond uit individuen en gezinnen enerzijds en de staat anderzijds.” Conservatieve invloed in Nederland “heeft niet tot verbetering of vernieuwing geleid - die wel nodig was en is - maar tot concrete verslechteringen en wel eens tot minder, maar niet tot betere voorzieningen”, aldus Kok. Voor de PvdA “lopen individu en samenleving samen op”. Het gaat voor Kok om een echte gemeenschap, waarin mensen niet alleen als economische subjecten worden gezien die een louter instrumentele relatie met de staat hebben.

De partijleider noemde een aantal criteria voor vernieuwing. Gemeenschapsvoorzieningen moeten “de maatschappelijke integratie en samenhang bevorderen”. Burgers moeten in staat worden gesteld om werk te krijgen. De burger moet duidelijk zijn dat dienstverlening belangrijker is dan de dienstverlener. Een moderne verzorgingsstaat moet “de spirit en dynamiek bevorderen” en niet de fut er uithalen. De band tussen de burgers en hun woonomgeving moet worden hersteld.

Kok riep zijn partij, “de dragers van de sociale rechtsstaat”, op om die met succes te hervormen en te vernieuwen. Hij zei dat in het kabinet “in z'n volle breedte in de komende maanden de arbeidsparticipatie centraal zal staan”. Als het lukt om het aantal afkeuringen voor de WAO te beperken dan kan het kabinet “mensen die echt niet meer kunnen werken een goede uitkering blijven bieden. Dat zal wat mij betreft zo blijven. Dat hoort zo in een samenleving die fatsoenlijk met mensen omgaat”.