Israel trekt zich lot van Koerden aan

TEL AVIV, 26 APRIL. Het lijden van de Iraakse Koerden is ook in Israel niet onopgemerkt voorbijgegaan. Vorige week stuurde Jeruzalem een vliegtuig met tien ton hulpgoederen - medicijnen, kleding en water in flessen - naar Turkije voor verspreiding onder de Koerden.

De televisiebeelden van de door Saddam Husseins troepen opgejaagde Koerden hebben bij veel Israeliers twijfel gewekt over de principes van de Amerikaanse buitenlandse politiek. Veel is hier geschreven en gepraat over de manier waarop president George Bush de Koerden om politieke redenen heeft laten vallen, totdat hij door een verontwaardigd thuisfront werd gedwongen het roer om te gooien.

Bush' beleid ten aanzien van de Koerden knaagt aan Israels vertrouwen in de VS. Tijdens de besprekingen die de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, tijdens zijn moeilijke vredesmissie in het Midden-Oosten voert brengen Israels leiders dit punt niet naar voren, maar de media besteden er wel degelijk aandacht aan. De les die Israelische politici en invloedrijke commentatoren eruit leren is dat “wij sterk moeten zijn in een wrede wereld waar materiele belangen hogere waarden in de schaduw plaatsen”. In een artikel op de opiniepagina van Ha'arets, Israels invloedrijkste krant, werd opgemerkt dat de Palestijnen het lot van de Koerden delen en door het politieke belangenspel niet aan zelfbeschikking toekomen.

Voor zover bekend heeft Jeruzalem de mislukte opstand van de Koerden tegen Saddam Hussein ditmaal niet met wapens gesteund. In de jaren zeventig was dat anders, toen Israels relaties met de ten val gebrachte sjah van Iran zo innig waren dat Israelische wapens de Koerden via Iran bereikten en Koerden zelfs in Israel werden geoefend.

De legendarische Koerdenleider Mulla Mustafa Barzani was toen kind aan huis in Jeruzalem.

Omsingelingsgedachte

In die tijd werd het Israelische strategische denken overheerst door de “omsingelingsgedachte” van de Arabische wereld. Israel was toen niet alleen uit op goede relaties met niet-Arabische landen in de 'rug' van de Arabische wereld, maar legde ook nauwe contacten met etnische minderheden in de Arabische wereld als tegenwicht voor de Arabische dreiging. Vandaar de vooral op Israelische militaire expertise opgebouwde betrekkingen met Iran, met het Ethiopie van keizer Haile Selassie, met de Koerden in Irak en de maronieten in Libanon.

De stormachtige ontwikkelingen in het Midden-Oosten hebben die Israelische strategie ontkracht. De sjah en de Ethiopische keizer werden, de Israelische inbreng in de veiligheidsdiensten van beide heersers ten spijt, ten val gebracht, met de maronieten ging het mis tijdens de Libanese oorlog in 1982 en de Koerden verloren in het veranderende Midden-Oosten hun strategische belang voor Jeruzalem.

De Koerden hebben als vervolgd volk nog wel grote sympathie van het volk van de holocaust, maar dat gaat niet zover dat Israelische vliegtuigen 's nachts nog wapens uitgooien voor de opstandelingen in de bergen van Irak. De verontwaardiging over de koele manier waarop president Bush de Koerden in eerste instantie bejegende is hier echter heel groot.

Voordat Bush de grootte van de tragedie van de Koerden doorgrondde schreef professor Shlomo Avineri, ex-directeur-generaal van het ministerie van buitenlandse zaken en een van Israels meest vooraanstaande politicologen, een artikel in de Jerusalem Post waarin hij de Amerikaanse president impliciet medeverantwoordelijk stelde voor de massa-moord op de Koerden. Zelden is een Amerikaanse president zo fel door een ook in Washington goed bekend staande Israelische intellectueel aangevallen.

Volgens Avineri hebben de VS besloten in te zetten op Saddam Hussein tegen de Koerden. Dit Amerikaanse besluit zou zijn ingegeven door trouw aan de Arabische coalitiegenoten tijdens de oorlog in het Golfgebied, die niets willen weten van het ontstaan van een “niet-Arabische entiteit in de Arabische regio” (Koerdistan).

Avineri wijst erop dat de VS indertijd Saddam Hussein hebben gecultiveerd als tegenwicht tegen Iran en daarom zelfs de ogen sloten voor Iraks gebruik van gifgas tegen de Koerden in Halabja. Professor Avineri voorspelt dat komende generaties president Bush zullen herinneren als een man die ging vissen toen de Koerden werden vermoord.