Gorbatsjov krijgt steun na dreigen met aftreden

MOSKOU, 26 APRIL. Nadat partijleider Michail Gorbatsjov zijn partij met zijn aankondiging af te willen treden tot het uiterste had geprovoceerd, heeft het Centraal Comite van de communistische partij zich gisteren bijna unaniem achter hem geschaard.

Niet meer dan dertien van de 349 aanwezige leden van dit 'partijparlement' hebben het gisteren aangedurfd zich bij een formele stemming tegen de secretaris-generaal te keren. Maar directe, expliciete steun kreeg Gorbatsjov niet. Zowel bij het begin van het plenum, woendag, als gistermiddag is slechts een agendavoorstel aangenomen om zijn positie als secretaris-generaal niet aan de orde te stellen. Deze wijze van formulering was ten dele door politieke ten dele door juridische overwegingen ingegeven.

Dat het partijleiderschap gistermiddag ten tweede male ter discussie kwam, was het gevolg van een emotionele uitbarsting van Gorbatsjov zelf. Hoewel de meerderheid van het plenum woensdag had besloten niet over de secretaris-generaal te spreken, kreeg hij gistermorgen een golf van kritiek te verwerken. Toen ook een communist uit het Kemerovo-district, het centrum van de politiek geinspireerde mijnwerkersstakingen, de aanval op de president-partijleider opende, reageerde Gorbatsjov geemotioneerd dat hij bereid was op te stappen.

Pag. 5:

Partij is positief over akkkoord met Jeltsin

“In deze moeilijke omstandigheden is het voor de vervulling van de post noodzakelijk dat de secretaris-generaal vertrouwen heeft. Als daarover hier enige twijfel bestaat, zal ik aftreden”, zo zou Gorbatsjov volgens het Centraal-Comitelid Valentin Falin achter gesloten deuren in het Kremlin hebben gezegd.

In de pauze kwam daarop het politburo bijeen om zich te buigen over de nieuwe situatie en een voorstel te formuleren waarover het plenum kon stemmen. Tegelijkertijd ondertekenden 72 leden van het Centraal Comite een verklaring waarin zij elke discussie over de positie van Gorbatsjov als onreglementair bestempelden. Voor het eerst in de geschiedenis van de CPSU is de secretaris-generaal namelijk niet door en uit het Centraal Comite gekozen maar rechtsstreeks door het partijcongres.

Volgens de 72 zou dus ook alleen een extra congres een beslissing mogen nemen over het partijleiderschap. Mocht het Centraal Comite zich toch een oordeel aanmatigen, dan zouden ze hun lidmaatschap van dit orgaan “opschorten”. De stemming na de pauze over het advies van het politburo om niet over de post van Gorbatsjov te discussieren viel vervolgens overtuigend in zijn voordeel uit. Slechts dertien stemden impliciet tegen de president, veertien onhielden zich en 322 leden kozen voor hem.

Ook anderszins kreeg Gorbatsjov op het plenum zijn zin. Het Centraal Comite was positief over de samenwerkingsovereenkomst die hij dinsdag samen met de Russische president Boris Jeltsin en de acht andere regeringsleiders van de Oekraine, Kazachstan en andere loyale Unie-republieken heeft gesloten. Volgens Aleksandr Dzasochov, de derde man en 'ideoloog' in het politburo, ziet de partij het akkoord als het begin van de 'ronde tafel' waartoe Jeltsin een maand geleden heeft opgeroepen. Premier Valentin Pavlov heeft in een lange rede tot het Centraal Comite bovendien verklaard dat hij bereid is zijn kabinet te wijzigigen en er ook niet-communisten in op te nemen. Het plenum stemde daarmee in.

In het kamp van Jeltsin heeft het akkoord met Gorbatsjov tot meningsverschillen geleid. Jeltsin zelf noemde de overeenstemming gisteren in het Russische parlement een “enorme overwinning”. Maar zijn geestverwant Lev Ponomarjov, een van de leiders van de beweging 'Democratisch Rusland', eiste gisteravond opheldering over de passages die zijn gewijd aan de introductie van een “speciaal regime” in de sleutelsectoren van de economie. Hij verweet Jeltsin hierover geen overleg te hebben gevoerd.