d'Ancona trotseert Kamer over omroep

DEN HAAG, 26 APRIL. Voor Veronica en TROS ligt de weg open naar commerciele omroep op een van de drie ethernetten Nederland 1, 2 en 3 open. Tenminste als het aan de Tweede Kamer ligt. Als beide populaire omroepen zich los willen maken van het publieke omroepbestel, zoals ze al verschillende keren kenbaar hebben gemaakt, zal een meerderheid van de Tweede Kamer hen geen strobreed in de weg leggen.

Sinds kort hebben Veronica en TROS daarvoor niet alleen de zegen van VVD en D66, die van meet af aan voor een strikte scheiding tussen commerciele en publieke omroep zijn geweest maar ook van de PvdA, mits een concreet plan op tafel ligt. "Ze mogen commercieel van mij zelfs via de ether", zei het Tweede-Kamerlid Van Nieuwenhoven (PvdA) gisteren op de laatste dag van het debat over het wetsvoorstel dat de invoering van landelijke commerciele omroep regelt.

Maar wat Van Nieuwenhoven betreft moeten TROS en Veronica kiezen of delen en niet op twee paarden wedden. Zij vindt het allerminst netjes van beide omroepen om enerzijds steeds geluiden over het verlaten van het bestel te ventileren en anderzijds mee te werken aan uitvoering van het vorige week gereedgekomen meerjarenplan van de NOS, waarin Veronica en TROS samen op Nederland 2 het 'verdiennet' moeten gaan vormen.

De minister stelde zich formeel op over een eventueel vertrek van Veronica en TROS uit het publieke bestel. Als ze dat zo graag willen moeten ze via de kabel, net als alle andere potentiele commerciele omroepen, waaronder RTL4 die bij WVC een aanvraag heeft ingediend voor commerciele

Deze weg bevalt TROS en Veronica maar niks. Commercie via de kabel zou onder meer betekenen dat ze een deel van hun kijkerspubliek verliezen.

Niet alle gezinnen in Nederland beschikken over een aansluiting op het kabelnet. Bovendien moeten omroepen op de kabel twee tot vier procent van hun reclame-inkomsten afdragen aan het Bedrijfsfonds voor de Pers.

Stuk voor stuk maatregelen waar de omroepen op de drie ethernetten verschoond van blijven.

Terwijl d'Ancona de commercie-kreten van Veronica en TROS slechts als proefballonnen beschouwt, drong het Tweede-Kamerlid Rosenmoller (Groen Links) er bij haar op aan na te gaan wat de juridische gevolgen zijn als beide omroepen via de ether 'commercieel' zouden gaan.

De minister weigerde dat hardnekkig. Ze verwees naar het regeerakkoord, dat ervan uitgaat dat de drie aardse (ether)netten ter beschikking blijven van de publieke omroepen. "Ik voel me gebonden aan het regeerakkoord en zie geen ruimte om studies te verrichten. U hoeft van mij dus geen enthousiasme in die richting te verwachten."

Wolffensperger (D66) wees de minister erop dat de Kamer haar niet vroeg om commerciele televisie via een ethernet te bevorderen, maar er rekening mee te houden dat het vroeg of laat kan gebeuren. Als de minister dat niet doet maakt ze dezelfde fout op mediagebied als voorgaande kabinetten, aldus Rosenmoller, namelijk achter de feiten aan lopen. Hoe het scenario er uit komt te zien als het regeerakkoord toch wordt opengebroken en TROS en Veronica commerciele televisie via de ether mogen bedrijven, laat zich niet moeilijk raden. VNU- bestuursvoorzitter Brentjens loste begin deze maand een schot voor de boeg toen hij aankondigde dat RTL4 een zendvergunning in Nederland zou aanvragen. RTL4, voor 38 procent in handen van de uitgevers Elsevier en VNU, stapt onder het mom van concurrentievervalsing direct naar de rechter als TROS en Veronica bij het verlaten van het publieke bestel een ethernet cadeau krijgen, aldus Brentjes.

De Kamer, met uitzondering van de christelijke partijen, leverde de afgelopen dagen forse kritiek op de minister. Het werd' Ancona vooral kwalijk genomen dat zij het deze week behandelde wetsvoorstel over commerciele omroep op de kabel nadrukkelijk niet in verband wilde brengen met de maatregelen die zouden moeten worden genomen. om het publieke bestel te versterken. Alles op z'n tijd en volgens de volgorde die we met elkaar hebben afgesproken, aldus de minister. De Kamerleden Dees en zelfs d'Ancona's partijgenoot Van Nieuwenhoven riepen om het hardst dat de minister in het debat een unieke kans heeft laten liggen om de actuele discussie over de toekomst van de omroep, zowel de commerciele als de publieke, richting te geven.

Volgens Van Nieuwenhoven had het debat dezer dagen een 'schijn van werkelijkheid.

Het instrument dat door iedereen bij uitstek geschikt werd geacht voor een meer fundamentele discussie - de notitie waarin de minister een samenhangende visie op het mediabeleid neerlegt -laat tot ergernis van een groot deel van de Kamer nog enkele weken op zich wachten. Wacht maar tot de Pinksternotitie er is, zei de minister. Zij voorspelde dat de Kamer nog van haar visie zal opkijken. Daarna kan er wat haar betreft volop worden gediscussieerd over de toekomst van de publieke omroep.